Vườn nhãn cuối sân

Vườn nhãn cuối sân

Bà Trinh lại dừng lại một chút, ngoái đầu nhìn khu vườn lần nữa, nơi từng lưu giữ một đời người. Gốc nhãn già vẫn đứng trầm mặc ở cuối sân, tán lá thẫm rủ xuống, lặng lẽ in bóng xuống nền gạch loang nắng.
Gió se se lùa qua tán nhãn già nơi cuối sân, những chùm lá xào xạc như lời thì thầm của một mùa đã cũ. Lễ cúng bốn chín ngày cho ông Cần vừa khép lại, khói hương còn vương nhẹ trong ngôi nhà ba gian mái ngói. Trong nhà lúc này còn lại bà Trinh, vợ ông Cần, anh Hoan, con trưởng, và vợ chồng Hoàng, người con thứ. Vậy mà căn nhà vẫn như rỗng hoác, từng nhịp đồng hồ treo tường tích tắc vang lên giữa tĩnh lặng, không khí đã nặng nề, như càng nặng nề thêm.
“Anh uống nước đi, rồi anh em mình bàn chuyện của mẹ sắp tới.”
Hoàng giọng trầm, vừa rót trà vừa nói.
Ngoài hiên, Vân cầm chiếc chổi lúa, mới cua được vài vòng, nghe thấy tiếng chồng liền lánh xuống bếp dọn dẹp, để anh em có không gian trò chuyện. Một lát sau, ngó ra sân Vân thấy anh trưởng lững thững đi ra ngõ, dáng vẻ hấp tấp như thể muốn tránh cả ánh mắt tiễn đưa. Vân vội vã bước vào nhà. Hoàng đang ngồi bất động trên ghế, vẻ mặt trĩu nặng. Anh nói với vợ:
“Anh bảo anh trưởng ở lại ít hôm… nhưng mà anh trưởng bảo nhà anh cũng bận, chưa sắp xếp được “.
Vài phút im lặng trôi qua, như sực nhớ ra điều gì, Hoàng lên tiếng:
“Anh nghĩ rồi, mình sẽ động viên mẹ lên ở cùng vợ chồng mình, em thấy sao?”
“Vâng! Nếu được thế thì tốt quá, lát nữa anh thử nói chuyện, ướm ý mẹ xem sao.”
Vân hồ hởi, mắt ánh lên tia hy vọng, bất chợt một âm thanh sột soạt khẽ vọng ra từ trong buồng khiến cả hai sững lại. Vân nhận ra âm thanh quen thuộc, tiếng những chiếc túi ni-lon cọ vào nhau không lẫn vào đâu được. Mẹ chồng chị vẫn thế lại mang quần áo cũ ra, vuốt nhẹ từng nếp, gấp đi gấp lại mỗi khi buồn.
Cả hai nhẹ nhàng bước nhanh ra sân, men theo lối mòn xuống bờ ao. Vân ghé sát chồng thì thầm:
“ Mẹ ở trong buồng từ nãy đến giờ, chắc nghe hết rồi anh ạ! …”
Hoàng khẽ gật đầu, giọng trầm trầm:
“Mẹ biết trước ý định của mình, mẹ sẽ có thời gian để suy nghĩ. Mẹ nghe rồi, có khi lại tốt hơn.”
Phía bên kia ao, cách chừng năm sáu mét, hàng tre già mọc chen chúc, những tán lá rủ xuống buồn bã, như cũng lặng đi trước câu chuyện trong nhà. Nơi đây, đã từng lưu giữ biết bao kỷ niệm: những lần trò chuyện e ấp của mối tình đầu và cả những tháng ngày cơ cực, lam lũ nhưng đầy ắp thương yêu. Nhưng lúc này, chuyện mẹ già, chuyện nhà cửa, chuyện thờ tự… Mỗi thứ như một sợi dây vô hình siết dần, khiến lòng Vân rối bời.
Con Vàng bị nhốt trong chiếc chuồng gỗ ở góc sân, bất chợt sủa nhẹ, Hoàng và Vân giật mình quay lại. Bà Trinh, dáng người nhỏ bé, chiếc lưng còng còng, đang lặng lẽ đứng giữa sân tự bao giờ. Bà đưa mắt bần thần nhìn quanh khu vườn, rồi ánh mắt chậm rãi dừng lại nơi con Vàng đang mừng rỡ, đôi mắt long lanh nhìn chủ, rồi đưa chân cào nhẹ vào ổ khóa. Mắt bà Trinh dường như ngân ngấn, bà đứng lặng nhìn con vật thân thuộc, như đang nói lời chia tay không thành tiếng.
“Chúng mình về thôi, rồi còn lựa lời động viên mẹ…”
Giọng Hoàng trầm xuống, đầy nặng nề. Anh cùng vợ bước về phía nhà, đến bên mẹ, khẽ cất lời chào. Bà Trinh không quay lại, ánh mắt vẫn dán vào con vàng đang sốt ruột trong chuồng. Một lúc sau, bà khẽ cất lời, giọng như vỡ ra từ đáy lòng:
“Con gọi cho cháu Nam… bảo nó mang con chó về nuôi… để nó trông vườn cho… chứ để thế này, tội nghiệp nó quá…”
Hoàng vội vã đáp:
“Vâng, mẹ yên tâm, lát nữa con sẽ gọi cho cháu Nam ngay ạ!”
Bà Trinh lặng đi một giây, rồi nói tiếp, giọng rắn rỏi nhưng lẫn vào đó là nét buồn vời vợi:
“Mẹ quyết định rồi. Mẹ sẽ đi cùng với các con. Thu xếp sớm để còn đi cho kịp.”
Vân cảm giác nhẹ nhõm lan dần trong lồng ngực. Hoàng mừng rỡ như được trút gánh nặng, vâng dạ rồi chạy nhanh ra cổng chuẩn bị xe. Trong sân, bà Trinh vẫn đứng nguyên chỗ cũ, đưa mắt nhìn khu vườn thân thuộc, hắt một tiếng thở dài, rồi chậm rãi, lom khom quay vào nhà, đến bên ban thờ, bà rút ba nén nhang, châm vào ngọn nến nhỏ leo lét, tay run run lần lượt cắm vào từng bát hương. Khói hương tỏa nhẹ, bay lững lờ như đang vấn vít lấy từng giọt lệ đang chực rơi. Bà chắp tay lại, đôi môi mấp máy, giọng lạc đi giữa tiếng nấc nghẹn:
“Ông ơi… ông tha lỗi cho tôi. Tôi có lỗi với tổ tiên, có lỗi với ông…”.
Vân đứng bên, mắt đỏ hoe, lúc này dòng nước mắt không còn kìm nổi nữa, trào ra chảy dài trên má. Cô đưa tay lau nước mắt, rồi bước thật nhanh về phía mẹ chồng, đứng nghiêm trang chắp tay vái ba vái trước bàn thờ, rồi ôm lấy đôi vai gầy guộc của mẹ. Bờ vai ấy run lên nhè nhẹ trong vòng tay Vân, như một nhành cây khô lay động trước gió chiều.
“Mẹ ơi… mẹ đừng buồn. Mẹ sẽ vẫn được thắp hương, vẫn được trò chuyện cùng bố hằng ngày ạ. Giờ mình chuẩn bị đồ đạc đi cho kịp ạ…”
Bà Trinh rút chiếc khăn mùi xoa bạc màu từ túi áo, tay run run chấm những giọt nước mắt còn vương, rồi lật đật theo Vân vào buồng. Những bọc quần áo, đồ dùng cá nhân của bà đã được xếp sẵn để ở cuối giường, như thể lòng bà đã chuẩn bị cho cuộc chia tay này. Vân với tay lên nóc tủ lấy chiếc vali, cô nhẹ nhàng xếp từng món đồ vào trong, đôi mắt vẫn dõi theo từng động tác của mẹ, thảng thốt một nỗi thương dâng trào.
Ngoài sân, Hoàng đã đánh xe vào đến hiên. Anh tất bật chuyển đồ lên xe, từng bước chân thoăn thoắt, như muốn hoàn tất thật nhanh để khỏi chạm vào khoảng lặng đang lớn dần trong tim mẹ.
“Em đỡ mẹ nhé, anh chuẩn bị xong hết rồi đấy.”
“Vâng!”
Vân đáp nhỏ, tay đỡ mẹ. Bà Trinh lại dừng lại một chút, ngoái đầu nhìn khu vườn lần nữa, nơi từng lưu giữ một đời người. Gốc nhãn già vẫn đứng trầm mặc ở cuối sân, tán lá thẫm rủ xuống, lặng lẽ in bóng xuống nền gạch loang nắng.
Con Vàng vẫn sủa khẽ, quẫy đuôi mừng, ánh mắt đắm đuối dõi theo từng bước chân bà chủ như muốn đi cùng. Nhưng chuồng đã bị khóa, nó chỉ có thể đứng đó, tiễn người đi bằng ánh nhìn đau đáu.
Hoàng đã thu dọn xong. Anh quay vào nhà, lặng lẽ đến trước ban thờ, châm ba nén nhang, vái ba vái. Anh đứng lặng một lát, rồi quay đi, đóng cửa sổ, cửa chính, khóa lại tất cả. Những âm thanh cuối cùng vọng ra, tiếng ổ khóa vang lên nghe như dấu chấm hết cho một đoạn đời.
Hoàng bước nhanh ra xe, ngồi vào ghế lái. Vân khoác tay, dìu mẹ chồng lên xe. Bà Trinh ngoái lại lần cuối, ngôi nhà ba gian nép dưới tán nhãn, cành lá sum suê như vẫy gọi, giờ bỗng lặng thinh, hun hút buồn.
Bà Trinh lên phố, sống lặng lẽ trong căn nhà đầy đủ tiện nghi. Vợ chồng Vân đi làm từ sáng sớm, các con chị đến trường học, cả nhà chỉ kịp gặp nhau một chốc lát vào bữa trưa rồi lại vội vã tản đi, đến chiều tà mới về. Bà Trinh thường xuyên ngồi bên ban công, ánh mắt lặng lẽ nhìn về một phía, như đang cố tìm quê hương mình ở đâu đó giữa tầng tầng mây khói ngoài kia.  Vân rủ mẹ xuống công viên đi dạo, bà lắc đầu. Chỉ đôi ba lần, bà cùng Vân đi chùa vào ngày rằm hay mồng một. Có lần, bà khẽ bảo:
– Ở đây không nghe thấy tiếng gà gáy sáng… cũng chẳng ngửi được mùi rơm rạ con à…
Bữa cơm chiều Vân nấu đủ món, nhưng bà Trinh chỉ gắp vài cọng rau muống luộc chấm tương, nhai chậm rãi với từng miếng cà muối giòn tan. Vị chua mặn quen thuộc khiến bà chợt nghẹn lòng, nhớ lại những chiều quê dưới tán nhãn, ông Cần ngồi bên kể chuyện mùa màng, tiếng cười giòn tan trong nắng. Đôi đũa của bà khẽ dừng trên miệng bát cơm. Một giọt nước mắt rơi xuống đĩa cà trắng muối.
Một cảm giác tội lỗi âm thầm trào lên, khiến tim Vân như thắt lại. Cô chợt nghĩ: Phải chăng mình đã là một đứa con bất hiếu? Vì cuộc sống riêng, vì những bộn bề nơi phố thị, đã không thể ở lại quê cùng mẹ. Chị nghĩ rằng đưa mẹ lên thành phố được gần con cháu, bà sẽ bớt quạnh. Và chị sẽ chăm sóc mẹ được tốt hơn, đầy đủ hơn… nào ngờ, lại đẩy mẹ vào một nỗi cô đơn khác – lặng lẽ mà sâu hoắm và dai dẳng…
Một hôm, Vân về sớm hơn thường lệ. Vừa bước đến cửa, chị bắt gặp mẹ chồng đang lúi húi bên mấy chậu hoa nhỏ đặt sát mé ban công. Đó là những gốc húng, mớ rau thơm, vài nhánh tía tô bà xin được từ một người bán rau ngoài chợ. Bà tỉ mẩn ngắt từng chiếc lá úa. Bàn tay mẹ run run, nhưng đôi mắt thì ánh lên một vẻ nâng niu đến tội. Có lần, Vân còn thấy mẹ ngồi chắp tay khấn vái trước một bát cơm trắng đặt trên chiếc ghế đẩu nhỏ. Hóa ra, bà đang trò chuyện với ông, giữa căn hộ tầng 15, nơi tiếng xe cộ lẫn tiếng người vọng lên từng đợt vảng vất. Khi ấy, Vân thấy mẹ lau nước mắt, bằng vạt áo. Lau rồi lại khóc.
Một hôm, Vân về nhà nhưng không thấy mẹ đâu, chị hốt hoảng chạy đi tìm. Cuối cùng, Vân bắt gặp mẹ ngồi lặng như tượng trên chiếc ghế đá dưới tán cây gần cổng chung cư. Nét mặt mẹ bần thần, ánh mắt dán chặt vào khoảng không mờ đục. Vân ào đến ôm chặt lấy mẹ:
Bà Trinh giọng buồn rầu nói với con dâu:
– Ở đây, nhà cửa chồng chất lên nhau, chẳng còn nhìn thấy bầu trời. Hàng xóm ở sát vách mà chưa một lần ghé sang. Có lần mẹ chào, họ chỉ gật đầu cho có… rồi vội vã quay đi, chán lắm…
Vân ngập ngừng:
– Ở phố, ai cũng bận rộn, sống khép kín là chuyện thường. Nhưng mẹ đừng buồn… Khi có chuyện, họ vẫn quan tâm, vẫn giúp nhau hết lòng mà mẹ.
Bà Trinh không đáp, chỉ khẽ thở dài – một tiếng thở dài mỏng như gió thoảng, nhưng nghe như một nhát dao lặng lẽ cứa vào lòng người.
Vân đặt nhẹ tay lên vai mẹ, khẽ hỏi:
– Mẹ có muốn về quê một chuyến không?
Mẹ quay lại nhìn Vân, khẽ gật đầu. Trong ánh mắt ấy, có điều gì đó như vừa tan ra, vừa đọng lại – mơ hồ mà thăm thẳm.
Vân chợt nhận ra… Có lẽ, vợ chồng cô đã mang mẹ đi quá xa – không chỉ là khoảng cách địa lý, mà còn là sự rời rạc của những yêu thương. Hoàng cũng vừa hớt hải chạy tới. Anh sững lại nhìn mẹ lọt thỏm trong vòng ôm của vợ, Hoàng nói nhỏ, cũng như nói với chính mình:
” Có lẽ, đã đến lúc vợ chồng mình phải đưa mẹ trở về quê thôi!”.
Cuối tuần ấy, mọi thứ đã được vợ chồng Vân lên kế hoạch chu đáo. Chiếc xe bon bon, băng qua những con đường làng rợp bóng cây. Những cành nhãn trĩu quả, nắng rắc vàng trên những tán lá, nhấp nhô theo từng cơn gió.  Mẹ thẫn thờ bước vào vườn, bàn tay chạm nhẹ lên thân cây, như sợ làm vỡ cả một ký ức. Mẹ cười, nụ cười hiền hậu, ánh mắt rưng rưng nhưng tràn đầy hạnh phúc… mẹ đã trở về nơi thuộc về trái tim mình.
29/10/2025
Nguyễn Thị Bích Vượng
Theo https://vanhocsaigon.com/