Tháp rùa là truyền thống
Trong sách Thăng Long, Ðông Ðô, Hà Nội do
Hội Văn Nghệ Hà Nội in năm 1971, Hoàng Đạo Thúy viết về tháp Rùa ở hồ Gươm:
"Cái tháp này nhìn mãi cũng quen mắt,
nhưng dưới thì cửa lối gô-tích, trên thì nóc vụn vặt, kiến trúc không ra lối
gì".
Rõ ràng tất cả các kiến trúc cổ này đều
được xây cơ bản theo cùng một lối. Lối cổng tam quan quen thuộc.(1)
Và cũng rõ ràng, kiến trúc tháp Rùa chẳng
qua là một biến thể của cái lối ấy! Để ý, tháp không phải hình khối vuông, mà
hình khối chữ nhật, với ba cửa lớn ở mặt trước mặt sau và hai cửa nhỏ ở hai mặt
bên, cửa trước giữa có bậc cấp. Gọi là tháp, chứ thực là cổng. Sở dĩ trông
không quen mắt là vì có cửa ở hai mặt bên tầng một và vì đứng một mình giữa một
cái hồ.
Xin đính kèm theo đây ảnh của tháp Rùa và
của những kiến trúc vừa nêu (đều lấy trên Mạng), với cả ảnh mô hình tháp bằng
đồng để mọi người tiện ngắm mà nhận định xem có phải như chúng tôi thấy hay
không.
À, xây ở giữa hồ Gươm cái cổng tam quan
của một ngôi chùa hay đền hay miếu gì đó vô hình, cái ý không biết của ai tưởng
cũng độc đáo đấy chứ!
Bây giờ nói đến chi tiết "cửa lối
gô-tích". Quả thực, cái đỉnh nhọn ấy không phải truyền thống, mà là bắt
chước lối Tây. Người thiết kế tháp Rùa trông thấy cửa Tây ở đâu mà bắt chước?
Chắc nơi nhà thờ Lớn cũng đang xây gần đó vào khoảng ấy.
Những cái cửa đỉnh nhọn không hề làm cho
tháp Rùa trông quen thuộc với người Pháp đâu. Năm 1898, một nhà báo Pháp thăm
hồ Gươm rồi viết: "Hồ (...) xanh tươi, trầm lặng và duyên dáng, có cái
tháp cũ kĩ, kiến trúc lạ kỳ, xây trên một hòn đảo nhỏ xíu
(...)".(2)
Cùng bỡ ngỡ, nhưng người Việt Nam rút cuộc
nhận ra quen, trong khi người Pháp chắc chắn có ngắm bao lâu đi nữa cũng thấy
bỡ ngỡ cứ còn nguyên vẹn!.
Tháp Rùa là một biến thể của kiến trúc
Việt Nam truyền thống với duy nhất một nét Pháp.
Tháng 2-2020 Thu TứTheo http://chimvie3.free.fr/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét