Truyện ngắn của Chekhov: Danh dự
Anton Pavlovich Chekhov (tiếng Nga: Антон Павлович Чехов,
1860 - 1904) là một nhà văn, nhà viết kịch người Nga. Trong khoảng thời gian từ
1880 đến 1903 ông đã công bố tổng cộng trên 600 tác phẩm văn học. Ông nổi tiếng
thế giới trước hết qua các vở kịch như Ba chị em gái, Chim hải âu hay Vườn
anh đào. Ông được coi là một trong những nhà văn quan trọng nhất của nền văn học
Nga, có ảnh hưởng lớn trên thế giới với thể loại truyện ngắn).
Nhà văn Nga Anton Pavlovich ChekhovNgay sau khi bắt quả tang vợ ngoại tình, Fjodor Fjdorowitsch
Ssigajew có mặt ở cửa hàng bán vũ khí Schmucks và Cộng sự, tìm mua một khẩu
súng lục. Khuôn mặt anh ta biểu lộ sự giận dữ, đau đớn và sự quyết tâm sắt đá.
– Đương nhiên là mình biết mình phải làm gì… – anh ta nghĩ: –
Kỷ cương gia đình bị chà đạp, danh dự bị bôi nhọ, đạo đức suy đồi, và vì vậy
ta, với tư cách là một nhà tư sản, một người đàng hoàng, cần phải lĩnh trách
nhiệm của kẻ trả thù. Trước tiên ta giết chết con đàn bà hư hỏng và người tình
của ả, sau đó ta tự tử và…
Mặc dù vẫn chưa chọn mua khẩu súng nào và chưa giết chết ai,
nhưng anh ta đã hình dung ra ba xác chết be bét máu me, những cái sọ vỡ toác,
óc phọt ra, sự ồn ào của đám người nhàn rỗi đứng xem và việc mổ tử thi… Cùng với
sự vui mừng độc địa của một kẻ bị xúc phạm anh ta tưởng tượng ra nỗi khiếp đảm
của họ hàng, của thiên hạ, tưởng tượng ra cơn hấp hối của kẻ ngoại tình, những
bài báo về sự suy đồi của kỷ cương gia đình.
Người bán hàng, một người đàn ông thấp bé nhanh nhẹn có cái bụng
phệ và mặc một cái áo gile trắng trông có vẻ là một người Pháp đặt lần lượt các
khẩu súng lục ra trước mặt Ssigajew, kính cẩn mỉm cười và liên tục cúi chào một
cách lịch sự, nói:
“Thưa quý ông, tôi khuyên ông nên loại súng lục tuyệt vời
này, hệ Smith & Wesson, thành tựu mới nhất của kỹ thuật chế tạo súng. Với
hiệu quả gấp ba lần, có một ổ đạn, bắn xa sáu trăm bước, hệ thống khai hỏa
trung tâm. Đây là hệ mới nhất, thưa ông… Hàng ngày chúng tôi bán hàng chục khẩu
cho khách dùng làm phương tiện để chống lại bọn cướp, chó sói và những kẻ ngoại
tình. Hiệu quả bắn đáng tin cậy và cực kỳ mạnh, nó có thể bắn trúng ở cự li xa
nhất, đồng thời xuyên táo cả ả đàn bà và người tình của ả. Còn dùng để tự sát
thì tôi thấy chưa có hệ nào tốt hơn hệ này, thưa ông…”
Người bán hàng lên và bóp cò, thổi nhẹ nòng súng, ngắm đích
và làm như thể ông ta đang nín thở vì vui sướng. Nếu ai đó nhìn gương mặt khoái
chí của ông ta thì có thể tin là ông ta sẵn sàng tự bắn một viên đạn vào trán
mình, nếu được sở hữu trong tay một khẩu súng lục tuyệt vời như hệ Smith &
Wesson.
“Vậy giá cả thì thế nào?” Ssigajew hỏi
“Bốn nhăm rúp, thưa ông.”
“Hừm!… Tôi thấy đắt quá!”
“Thưa ông, thế thì tôi xin giới thiệu với ông một hệ khác rẻ
hơn chút ít. Ông cứ xem đi! Chúng tôi có rất nhiều loại súng với các mức giá
khác nhau… Ví dụ như khẩu này, hệ Lefaucheur, giá chỉ có mười tám rúp, nhưng…
(người bán hàng bĩu môi tỏ vẻ khinh miệt)… nhưng, hệ này đã lỗi thời rồi. Chỉ
còn những người trí thức vô sản và những người phụ nữ bị loạn thần kinh mới mua
nó. Giờ đây, việc tự bắn chết mình hoặc vợ mình bằng một khẩu Lefaucheur được
coi là thô sơ rồi. Hiện đại nhất thì chỉ có hệ Smith & Wesson thôi.”
“Tôi không định tự tử mà cũng không định bắn chết ai”,
Ssigajew buồn bã nói dối. “Tôi mua súng chỉ để đi nghỉ mát, để xua đuổi trộm…”
“Chúng tôi không hề quan tâm ông mua súng để làm gì”, người
bán hàng nói trong khi mắt ông ta nhìn xuống một cách nhún nhường. “Nếu ai vào
đây chúng tôi cũng hỏi lý do mua súng thì chắc chắn chúng tôi đã phải đóng cửa
hàng từ lâu rồi. Nhưng để xua đuổi trộm thì khẩu Lefaucheur hoàn toàn không
thích hợp, vì tiếng nổ của nó vừa trầm lại vừa bé; để dùng súng vào mục đích
này tôi xin giới thiệu với ông khẩu lục Mortimer thông dụng, còn gọi là súng đấu
tay đôi…”
– Hay là ta không nên thách đấu súng tay đôi với thằng bồ của
con đàn bà hư hỏng?- Ý nghĩ đó thoáng qua trong đầu Ssigajew. – Nhưng đây là
danh dự! Ta sẽ dễ dàng bắn chết những kẻ xấu xa như thế như bắn chết những con
chó… –
Người bán hàng luôn vồn vã mỉm cười và hỏi han chuyện trò,
bày một đống súng lục ra trước mặt Ssigajew. Súng hệ Smith & Wesson trông
chắc chắn và đẹp nhất. Ssigajew cầm trên tay một khẩu của hệ này, ngây dại nhìn
nó chòng chọc và đắm mình trong suy nghĩ. Anh ta tưởng tượng ra mình bắn vỡ các
hộp sọ, máu chảy thành dòng xuống thảm và sàn gỗ, người vợ phản bội đạp chân
giãy chết… Nhưng tất cả những điều này vẫn còn quá ít đối với lòng căm phẫn của
anh ta. Những hình ảnh đẫm máu, những tiếng gáo thét và nỗi kinh hoàng chưa làm
anh ta hả dạ… Anh ta còn cần phải tưởng tượng ra một thứ gì đó khủng khiếp
hơn.
– Ta sẽ làm như thế này: ta giết chết thằng chó đó và tự tử,
Ssigajew tự nhủ, nhưng ta để cho con đàn bà hư hỏng sống. Ả nên bị chết dần chết
mòn vì sự cắn rứt lương tâm và sự khinh bỉ của những người xung quanh. Đối với
một người rất dễ xúc động như ả thì điều đó còn đau đớn hơn là cái chết tức
thì…
Và Ssigajew tưởng tượng ra lễ mai táng của chính mình, người
chồng bị xúc phạm, nằm ở trong quan tài với một nụ cười dịu dàng ở trên môi,
còn người vợ hư hỏng của anh ta héo hon vì bị sự cắn rứt lương tâm hành hạ thì
đi theo quan tài như nữ thần Ni-ốp (*) và không biết trốn đi đâu trước những
ánh mắt căm ghét, khinh bỉ của đám đông tức giận đang nhìn ả.
“Thưa quý ông, tôi thấy ông thích khẩu Smith & Wesson nhất”,
người bán hàng cắt đứt dòng suy nghĩ của Ssigajew. “Nếu ông thấy đắt thì tôi sẽ
bớt cho ông năm rúp… Ngoài ra chúng tôi cũng còn súng của những hệ khác rẻ hơn
một chút.”
Người bán hàng có những nét giống người Pháp ngoảnh lại một
cách duyên dáng và lấy thêm hàng chục hộp khác nữa có súng lục ở bên trong từ
trên các giá bày hàng.
“Thưa ông, loại súng này có giá ba mươi rúp. Giá này thực sự
là không đắt, hơn nữa giá trị của đồng rúp đã bị giảm sút, trong khi thuế nhập
khẩu thì mỗi ngày một tăng. Xin ông hiểu cho: tỉ giá và thuế nhập khẩu
làm cho chỉ có người giàu mới có thể mua được súng tốt! Người nghèo chỉ có thể
mua được những loại súng được sản xuất tạiTula (**) và súng bắn đạn
phôtpho; nhưng việc sử dụng những loại súng này là một tai họa thực sự! Có khi
người ta dùng một khẩu súng như vậy để bắn vợ thì mảnh đạn lại găm trúng bả
vai của mình…”
Đột nhiên Ssigajew nghĩ rằng anh ta chết thì sẽ không được chứng
kiến những nỗi khổ nhục của người vợ phản bội. Sự trả thù chỉ có thể ngọt ngào
khi người ta có thể nhìn thấy và cảm thấy kết quả của nó; nhưng nếu nằm trong
quan tài thì còn biết gì nữa?
– Có thể ta nên thực hiện việc đó như thế này, Ssigajew suy
nghĩ đắn đo. – Ta sẽ giết chết thằng chó đó, đi dự dám tang của nó, chứng kiến
tất cả và sau đó bắn chết mình… Nhưng nếu người ta bắt giữ mình ngay trước khi
cử hành tang lễ và tước súng của ta thì sao… Hay là sẽ giết chết thằng chó đó,
để cho con vợ của ta sống, còn ta… trước tiên ta không tự sát, mà để cho người
ta bắt. Sau đó ta vẫn còn thời gian để tự sát. Việc ta bị bắt giữ có cái lợi là
trong thời gian điều tra ta có thể vạch trần toàn bộ sự đê tiện của con vợ trước
các nhà chức trách và thiên hạ. Nếu ta tự sát thì ả có thể đổ toàn bộ tội lỗi
cho ta bằng sự điêu ngoa và hỗn láo cố hữu, người đời sẽ đồng tình với ả và có
thể cũng sẽ nhạo báng ta; nhưng nếu ta sống thì…
Sau đó anh ta nghĩ:
– Tuy nhiên, nếu ta tự sát thì có thể người ta sẽ nghi ngở ta
nhỏ nhen… Với lại, tại sao ta lại phải tự sát kia chứ? Tự sát là hèn nhát. Vậy
thì: ta sẽ giết chết thằng chó đó, để cho con đàn bà hư hỏng sống và tự ra hầu
tòa. Khi xét xử ả sẽ bị thẩm vấn với tư cách là nhân chứng… Ta có thể hình dung
ra một cách rất sinh động sự nhục nhã, sự lúng túng của ả, khi luật sư bào chữa
của ta đặt câu hỏi! Một điều hiển nhiên là Tòa án, những người đến dự phiên tòa
và báo chí sẽ dành thiện cảm cho ta… -. Ssigajew đã cân nhắc như vậy trong khi
người bán hàng vẫn giới thiệu những loại súng mới và cố gắng nói chuyện với anh
ta:
“Đây là những khẩu súng lục của Anh hệ mới nhất, chúng tôi vừa
mới nhập về”, người bán hàng nói liến thoắng. “Nhưng tôi cần phải nói với ông rằng,
tất cả những hệ này đều kém xa so với hệ Smith & Wesson. Mới đây thôi, chắc
chắn ông đã đọc ở trên báo có một viên sĩ quan đã mua một khẩu súng lục hệ
Smith & Wesson ở cửa hàng của chúng tôi. Ông ta đã bắn người tình của vợ
mình, và ông có tin không? Viên đạn bắn xuyên qua người kẻ tình địch, xuyên thủng
cái đèn đồng, sau đó là cái đàn dương cầm, nảy lại, giết chết một con chó con
và làm người vợ bị thương. Hiệu quả tuyệt vời này đang mang lại danh tiếng cho
cửa hàng của chúng tôi. Viên sĩ quan đã bị bắt… Tất nhiên ông ta sẽ bị kết án
lao động khổ sai ở Si-bê-ri! Tại sao ư? Thứ nhất là, chúng ta đang có một pháp
chế lỗi thời; thứ hai là Tòa án luôn đứng về phía kẻ ngoại tình. Tại sao lại
như thế? Rất đơn giản, thưa ông! Những ông thẩm phán, những bồi thẩm viên, ủy
viên công tố và luật sư bào chữa, tất cả bọn họ đều có quan hệ lăng nhăng và cảm
thấy an toàn hơn nếu ở nước Nga ít đi một người chồng. Sẽ tốt biết mấy cho cửa
hàng của chúng tôi nếu chính quyền lưu đày tất cả những người chồng ra đảo
Sakhalin! Nhưng mặt khác, thưa ông, ông không biết đấy thôi, sự đồi bại về đạo
đức thời nay lại khiến tôi phẫn nộ như thế nào đâu! Ngày nay việc quan hệ tình
ái với một người phụ nữ không phải là vợ mình cũng bình thường như việc hút những
loại thuốc lá lạ hay đọc những quyển sách lạ. Cửa hàng của chúng tôi kinh doanh
mỗi năm một tồi tệ hơn, điều đó không có nghĩa là có ít kẻ ngoại tình hơn mà chỉ
là do những người người chồng đã chấp nhận tình trạng này và sợ phải ngồi tù.”
Người bán hàng nhìn quanh và thì thầm:
“Vậy thì ai có lỗi trong chuyện này, thưa ông? Đó là chính
quyền!”
– Chỉ vì thằng chó đó mà bị đày ra đảo Sakhalin thì thật là
phi lý, – Ssigajew ngẫm nghĩ. Nếu ta phải ngồi tù thì con vợ của ta sẽ đi lấy
chống khác và cũng sẽ lừa dối người chồng thứ hai của ả. Ả sẽ vui như mở cờ
trong bụng… Vậy thì, ta sẽ để con đàn bà hư hỏng sống, ta không tự sát, còn thằng
chó đó ta cũng… không giết. Ta cần phải nghĩ ra một cái gì đó hợp lý hơn và sâu
sắc hơn. Ta sẽ trừng trị cả hai đứa chúng nó bằng sự khinh bỉ và sẽ đệ một lá
đơn thống thiết xin ly hôn.
“Thưa ông, đây là một hệ mới nữa”, người bán hàng nói và lấy
xuống từ giá bày hàng hàng chục khẩu súng khác. “Ông chỉ cần để ý đến cấu tạo độc
đáo của quy lát…”
Sau khi đắn đo cân nhắc Ssigajew thấy không cần phải mua súng
nữa, nhưng người bán hàng lại càng nhiệt tình giới thiệu với anh ta những hệ
súng mới khác. Anh ta, người chồng bị xúc phạm danh dự, lấy làm xấu hổ khi người
bán hàng vì anh ta mà say sưa, ra sức giới thiệu các loại súng, mỉm cười nhã nhặn
và đánh mất thời gian một cách vô ích…
“Được rồi, tôi sẽ…” Ssigajew nói ấp úng. “tôi sẽ ghé qua vào
hôm khác, hoặc là… hoặc là tôi sẽ cho người đến mua.”
Ssigajew không nhìn vẻ mặt của người bán hàng, nhưng anh ta cảm
thấy cần phải mua một thứ gì đó để thoát khỏi tình huống khó xử. Nhưng anh ta
nên mua cái gì đây? Anh ta tìm một đồ vật rẻ nhất có thể bày bán ở cửa hàng và
cuối cùng anh ta chăm chú nhìn một tấm lưới màu xanh treo ở cạnh cửa.
“Lưới này… là lưới gì vậy?” Ssigajew hỏi.
“Đây là lưới dùng để bắt chim cút.”
“Giá bao nhiêu vậy?”
“Thưa ông, tám rúp.”
“Được rồi, tôi mua cái lưới này, ông gói nó lại cho tôi…”
Ssigajew, người chồng đã bị xúc phạm danh dự, trả tám rúp, cầm
lấy tấm lưới và rời cửa hàng khi danh dự của anh ta càng bị tổn thương nhiều
hơn.
Chú thích:
(*) Trong thần thoại Hy Lạp, trong thơ ca thường được ví
như người đàn bà đau khổ than khóc không bao giờ nguôi.
(**) Một thành phố lớn ở Nga.
8/9/2021ANTON PAVLOVICH CHEKHOVPhạm Đức Hùng dịch từ bản tiếng Đức của Alexander EliasbergTheo https://vanhocsaigon.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét