Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo: “Quan họ đã nhập vào tôi từ lúc nào không biết”

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo: “Quan họ 

đã nhập vào tôi từ lúc nào không biết”

Đó là lời chia sẻ của nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo - tác giả của bài hát nổi tiếng “Làng quan họ quê tôi”. Mặc dù trước lúc sáng tác nhạc sĩ chưa một lần về xưa quan họ Hà Bắc nhưng những tình cảm dành cho mảnh đất này là rất sâu đậm trong tâm khảm ông.

Thơ, nhạc tình cờ gặp nhau

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo kể vào đầu thu năm 1978, khi ấy ông ghé qua nhà xuất bản Tác Phẩm Mới (nay là NXB Hội Nhà Văn Việt Nam) thì gặp nhà thơ Kinh Bắc Nguyễn Phan Hách. Biết Nguyễn Trọng Tạo là người nhạc sĩ tài hoa, nhà thơ Nguyễn Phan Hách có nhờ phổ nhạc bài thơ “Làng quan họ” của ông. Trong phút bất ngờ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo cũng chỉ ậm ừ cầm lấy tờ giấy có chép bài thơ đó cho vào túi áo mà chưa dám chắc có phổ nhạc được không.

Công việc lu bù rồi bài thơ đó cũng bị quên đi. Vào một buổi chiều khi giặt quần áo, ông mới phát hiện bài thơ được nhờ phổ nhạc ở trong túi áo và đã bị nhòe chữ phải cố nheo mắt mới đọc được. Trong hoàn cảnh ngẫu nhiên như thế, ông đọc và thấy cảm xúc âm nhạc trào lên. Ông liền bỏ chậu quần áo đấy vào nhà lấy giấy bút ra sáng tác.

Ông say sưa viết mà quên cả tiếng kẻng cơm chiều. Nhà thơ Nguyễn Hoa đi qua thấy bạn đang thăng hoa liền đi lấy cơm mang về hộ. Khi nhà thơ Nguyễn Hoa mang cơm về thì cũng là lúc Nguyễn Trọng Tạo hoàn thành bản nhạc của mình trong niềm vui sướng, xúc động.

Tình yêu lớn cho quan họ

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo cho biết, dù trước khi sáng tác bài hát này ông chưa đến Hà Bắc bao giờ nhưng trong tâm thức ông luôn vang vọng về một vùng văn hóa Kinh Bắc. Ông tiếp nhận quan họ như một sự ngẫu nhiên qua đọc sách, xem phim và nghe những câu hát quan họ, và chất dân ca quan họ đã nhập vào ông từ lúc nào không biết.

Trong ông, tình yêu dành cho quan họ cứ lớn dần lên. Đó là cũng một cách tiếp nhận văn hóa, nghệ thuật. Một khi tiếp nhận được rồi thì quan họ đã sẵn ở trong người chỉ cần đặt bút là tự nhiên viết ra. Một sáng tác mặc dù là do cảm xúc nhưng người nhạc sĩ phải có chủ đích nhất định hướng tới trong đầu.

Nhiều lần bất ngờ

Khi bài hát “Làng quan họ quê tôi” ra đời thì chính tác giả cũng vô cùng bất ngờ về sức lan tỏa của nó với công chúng. Rõ ràng cảm xúc là của nhạc sĩ nhưng cách tiếp cận là của khán giả. Một khi cảm xúc của tác giả đã hòa quyện được với tâm hồn của độc giả thì sức lan tỏa là vô cùng lớn.

Trong một lần được mời đi giao lưu đọc thơ tại trường Trường Âm nhạc Việt Nam (Học viện Âm Nhạc Quốc Gia Việt Nam). Nhạc sĩ Tôn Thất Chiêm có xin ông một bản nhạc mang về cho cô sinh viên năm nhất Kim Phúc (khi đó mới 18 tuổi) tập hát và trình diễn trong buổi giao lưu. Trước khi diễn, nhạc sĩ có nghe thử và ông thực sự ngạc nhiên về chính tác phẩm của mình, sao nó hay và trong trẻo đến thế.

Khi cuộc giao lưu bắt đầu, Kim Phúc cất lên tiếng hát “Làng quan họ quê tôi tháng giêng mùa hát hội…”  thì tất cả hội trường vỗ tay ầm ầm. Bản nhạc kết thúc mọi người đã đề nghị Kim Phúc hát lại. Ngồi trong hội trường rất đông người, Nguyễn Trọng Tạo đã xúc động rơi nước mắt trước sự đón nhận nhiệt tình của khán giả.

Tháng 6/1979, trong một lần hành quân sang đất Lào, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo vô tình nghe được “Làng quan họ quê tôi” với tiếng hát của ca sĩ Thanh Hoa và tốp ca nữ qua đài TNVN. Ở trên đất khách tiếng hát về làng quan họ cất lên làm cho những người lính nghẹn ngào trong nỗi nhớ quê hương.

Năm 1980, “Làng quan họ quê tôi” được giải thưởng đặc biệt của tỉnh Hà Bắc với số tiền là 200 đồng. Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo gửi cho tác giả thơ 100 đồng (tương đương khoảng 2 chỉ vàng).

Năm 1984, trong tuần giao lưu văn hóa Việt Nam- Đức diễn ra tại Đức, một dàn nhạc giao hưởng Leizich rất nổi tiếng đã trình tấu bài hát “Làng quan họ quê tôi”. Khi ấy có anh bạn bộ đội chuyển ngành là đội trưởng đội xuất khẩu lao động ở Đức tham dự. Sau đó về nước, anh bạn có kể lại câu chuyện nghe được bản nhạc “Làng quan họ ở quê tôi” ở xứ người với nhạc sĩ. Anh bạn rất xúc động và tự hào, thậm chí anh bạn còn đi khoe với mọi người ở buổi diễn: Tác giả là bạn anh.

Bài hát “Làng quan họ quê tôi” ca ngợi về vùng quê Kinh Bắc đã đánh thức được trái tim thính giả trong và ngoài nước, và đã trở thành nhạc hiệu của Đài Phát Thanh Truyền Hình Bắc Ninh. Bài hát được nhiều giải thưởng, nhưng theo nhạc sĩ thì sự yêu mến của khán giả mới là điều quan trọng nhất.

Đã gần 40 năm trôi qua, “Làng quan họ quê tôi” vang lên những giai điệu trong sáng mượt mà chinh phục trái tim những người yêu ca hát trong cả nước. Đó là bài hát thực sự “đồng hành cùng năm tháng”.

Ngô Trần Khiêm

Theo http://www.nguoihanoi.com.vn/