Những
cặp uyên ương tuyệt vời thơ nhạc
Trong âm nhạc - thi ca Việt Nam và thế giới ,có rất nhiều cặp uyên ương tuyệt vời THƠ - NHẠC như vậy
Hương thầm - Thơ : Phan Thị Thanh Nhàn
Nhạc: Vũ Hoàng
Cửa sổ hai nhà cuối phố
Không hiểu vì sao không khép bao giờ
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa
Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm
Bên ấy có người ngày mai ra trận
Họ ngồi im không biết nói năng chi
Mắt chợt nhìn nhau rồi lại quay di
Nào ai đã một lần dám nói ???
Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin
cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi húóng đầm ấm thanh tao
Không giấu được cứ bay dịu nhẹ
Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu
(Anh vô tình mà chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấỵ..)
Rồi theo từng hơi thở cuả anh
Hương thơm ấy ấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường hương sẽ theo đi khắp
Họ chia tay, vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi..
Lời bình: Trần Thị Huyền Nhung :Không hiểu vì sao không khép bao giờ
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa
Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm
Bên ấy có người ngày mai ra trận
Họ ngồi im không biết nói năng chi
Mắt chợt nhìn nhau rồi lại quay di
Nào ai đã một lần dám nói ???
Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin
cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi húóng đầm ấm thanh tao
Không giấu được cứ bay dịu nhẹ
Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu
(Anh vô tình mà chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấỵ..)
Rồi theo từng hơi thở cuả anh
Hương thơm ấy ấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường hương sẽ theo đi khắp
Họ chia tay, vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi..
Tôi yêu ca khúc "Hương thầm” từ khi chưa biết tác giả của những ca từ đầy
ma lực ấy là ai. Đây là một bài thơ hay của Phan Thị Thanh Nhàn đã được nhạc sĩ
Vũ Hoàng chắt lọc từng câu chữ để phổ thành nhạc. Những giai điệu ngọt ngào,
sâu lắng đầy giản dị nhập vào hồn tôi như một lẽ tự nhiên, như muốn giữ mãi một
Vũ Hoàng nồng nàn, chung thủy với tình yêu giữa làng nhạc bộn bề xáo trộn.
"Hương thầm” - một bài thơ tình của Phan Thị Thanh Nhàn, đạt giải nhì cuộc
thi thơ báo Văn nghệ ( năm 1969) là cái mốc đáng ghi nhớ trên con đường thi ca
của chị. Thực ra, đây là một bài thơ ra đời trong hoàn cảnh khá đặc biệt. Ở chỗ
không chỉ đã ra đời trong hoàn cảnh chiến tranh loạn lạc mà còn là một bài thơ
mà nữ sĩ viết về em trai mình( Phan Hữu Khải) chứ không phải viết về mối tình
thầm lặng của chị như một số người đã phỏng đoán. Và phải chăng cũng là mối
duyên "thần giao cách cảm” mà nhạc sĩ Vũ Hoàng bắt gặp được tứ thơ Phan Thị
Thanh Nhàn, phổ thành ca khúc "Hương thầm” cứ lặng lẽ vương mãi đến ngày
nay trong tâm trí người yêu thơ- nhạc :
Khung cửa sổ hai nhà cuối phốChẳng hiểu vì sao không khép bao giờ.
Đôi bạn ngày xưa học chung một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương thơm.
Giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tay.
Cô bé ngập ngừng sang nhà hàng xóm. Bên ấy có người ngày mai ra trận,
Bên ấy có người ngày mai đi xa.
Nào ai đã một lần dám nói.
Hương bưởi thơm cho lòng bối rối.
Cô bé như chùm hoa lặng lẽ.
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.
Hai người chia tay sao chẳng nói điều chi?
Mà hương thầm theo mãi bước người đi?
Hai người chia tay sao chẳng nói điều gì?
Mà hương thầm vương vấn mãi người đi!
Lần đầu tiên gặp nhạc sĩ Vũ Hoàng( 2008), lúc này tôi đã biết ca khúc
"hương thầm” của ai sáng tác. Nhưng lại không hề biết mình đang tiếp xúc với
chính tác giả của "Hương thầm”. Nhiều lúc cứ cười thầm một mình về câu hỏi
của Vũ Hoàng trong lần đầu gặp gỡ ấy : " Em đã khi nào nghe bài hát Hương
thầm hay phượng hồng và bụi phấn chưa?”. Tôi hồn nhiên trả lời : " Từ khi
còn đi học em đã rất thích những bài hát này, đặc biệt Hương thầm, em thường
hát vì yêu thích và cảm nhận trong đó là khối tình cảm lặng thầm có duyên và đẹp”.
Trong suy nghĩ thì biết người sáng tác tên gì, nhưng gặp được người lại không hề
biết. Thế đấy, nhạc sĩ Vũ Hoàng rất khiêm tốn, anh cứ cười cười và bảo "về
nhà em cố gắng tìm hiểu gương mặt của người sáng tác bài hát Hương thầm nhé”.
Ngay tối hôm ấy, tôi đã vào mạng sợt : "Hương thầm- Vũ Hoàng”- một gương mặt
quen thuộc hiện ngay trước mắt tôi, loay hoay nhìn đi nhìn lại cho kỹ và cười
thầm "Thì ra hôm nay nhạc sĩ Vũ Hoàng ngồi ngay trước mặt mình”. Rất vui
và hài lòng cho lần gặp gỡ đầu tiên ấy… để rồi hôm nay lẩm nhẩm hát vài lời
trong ca khúc "Hương thầm”, tôi lại tự cười và nhớ lại kỷ niệm ấn tượng
đó.
Tình yêu là điều kỳ diệu mà thượng đế ban tặng cho con người. Tình yêu giúp ta
có thêm nghị lực để sống, để phấn đấu vươn lên giành lấy hạnh phúc đích thực của
cuộc sống. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho rằng : "Tình yêu mật ngọt, mật ngọt
trên môi” ( lặng lẽ nơi này). Sự kết chặt giữa hai tâm hồn tạo thành sợi dây
tình cảm gắn bó khăng khít, đó là những mật ngọt mang đến cho con người dư vị đắm
say, miên man trong dòng cảm xúc. Nhưng để có được thứ mật ngọt đầy đam mê ấy,
ta phải biết vươn lên và chạm tay vào, vì nó luôn cao xa tầm với của con người.
Một mối tình đẹp vô cùng thi vị in đậm sâu trong ca khúc "Hương thầm” như
rung lên từng cung bậc tình cảm qua âm điệu lúc trầm, lúc bổng mà người nhạc sĩ
tài ba Vũ Hoàng đã thổi hồn để chắp cánh cho "Hương thầm” bay cao và vươn
xa tới đích của giá trị tinh thần.
Sự đẹp đẽ của tình yêu buổi đầu trong "Hương thầm” đã làm rung động trái
tim người nhạc sĩ. Và dù thơ hay nhạc thì Hương thầm đều có một giai điệu lặng
lẽ như nhau, nhẹ nhàng, lan tỏa. Tình yêu của đôi bạn thật đẹp đẽ mà thơm tho,
tinh khiết như hương bưởi trong ngần. "Khung cửa sổ hai nhà cuối phố, cây
bười sau nhà…”tất cả đều lặng lẽ đến nên thơ. Ở đó có một "đôi bạn ngày
xưa học chung một lớp” chỉ nén nhìn nhau mà không bao giờ nói với nhau điều gì.
Hương bưởi sau nhà trở thành ông tơ bà Nguyệt để se hai tâm hồn đồng điệu. Rồi
có lần hương bưởi cũng dẫn hai người đến với nhau tận mặt:
" Giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tayCô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm
Bên ấy có người ngày mai ra trận
Bên ấy có người ngày mai đi xa”
Nhưng lạ chưa :
"Nào ai đã một lần dám nói
Hương bưởi thơm cho lòng bối rối
Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu”
Lời thơ kết hợp với chất nhạc, ta nghe như trong đó lời thì thầm hương bưởi.
Như lan man trong vườn cổ tích yên tĩnh, tôi cứ nghĩ chàng trai năm xưa trong
"Hương thầm” hẳn là người hạnh phúc nhất trước lúc lên đường ra trận. Hạnh
phúc bởi cái thứ hương thơm tinh khiết mà lan tỏa, dìu dịu mà thẳm sâu như tình
yêu đầu đời của cô thiếu nữ nhà bên dành cho mình. Một thứ tình yêu chưa dám gọi
thành tên, mới chỉ thầm thì ý nhị như nỗi thẹn thùng của người con gái. Đơn giản
thế thôi, nhưng cũng đủ để lòng người con trai ấm lại mỗi khi bồi hồi nhớ về
giây phút cũ, nhớ về khoảnh khắc thiêng liêng có nỗi nhớ dịu ngọt êm đềm.
Ai đó bảo, mùa xuân là mùa của mùi hương. Này là hương táo dìu dịu, hương thơm
nải chuối ngự ngọt ngào, hương chanh thoang thoảng, hương xoan ngai ngái... Đến
cả những cơn nắng mưa, dường như cũng mang hương thơm của cỏ cây và tạo hóa. Vậy
mà, trong bao nhiêu mùi thơm ấy, hương bưởi cứ ngan ngát bay xa mà không thể
nào trộn lẫn với hương dạ lý hay ngọc lan. Hương bưởi không ưa sự ồn ào náo động
và cũng phải là người tinh tế mới có thể nhận ra thứ hương thơm quyến luyến ấy
kể cả khi ta đã đi qua con đường, qua mảnh vườn ấy. Sẽ hạnh phúc cho ai được
gói trong khăn tay mình bông hoa bưởi để lúc đêm về đặt nhẹ lên gối mà làm cuộc
lãng du tới miền cỏ hoa trong một giấc mơ có thực. Và biết đâu, trong giấc mơ
êm ả vô thường, hương hoa đã nhẹ nhàng len tới và đặt vào tay người thương niềm
bối rối. Đó như chút tình đầu miên viễn khôn nguôi đối với cả chàng trai và cô
gái trong "hương thầm”. Quyến luyến lắm, bối rối chứ mà chẳng thốt được
thành lời, chỉ biết "nhờ hương thơm nói hộ tình yêu”. Một tình cảm sâu sắc,
câm nín mà trong lòng chàng trai và cô gái như muốn nói bao điều. Họ hiểu ý
nhau chỉ bằng chút cử chỉ nhỏ mà lại không bao giờ có thể quên "giấu một
chùm hoa trong chiếc khăn tay”, ngại ngùng quá nên phải "giấu” thôi. Cô
gái gửi thông điệp cả một tình yêu trong sự chờ đợi, nhớ nhung đến người con
trai mang tính tượng trưng mà chỉ những người yêu nhau mới làm như thế. Nét tâm
hồn cô gái hiện lên rất dịu dàng, duyên dáng, kín đáo mà lại chan chứa tình cảm.
Ở đấy còn là một tình quê hương gửi đến chàng trai trong nỗi nhớ đằm thắm mà da
diết vô bờ, có cây bưởi sau nhà ngan ngát hương thơm…
Cô gái đã có đủ sức mạnh để đến tiễn chàng trai ra trận sao chẳng có đủ sức mạnh
để nói lên một lời? Cô chẳng dám trao chiếc khăn tay, anh chẳng dám xin và hai
người im lặng. Chỉ có hương bưởi nghịch ngợm xao động và kết nối họ với nhau.
Nhưng khẽ thôi, nhẹ nhàng thôi để hương bưởi không bay đi mất, để cái e ấp của
tình đầu còn tồn tại và cái hương thầm dịu nhẹ quấn quanh. Chỉ có đôi mắt của họ
là biết nói nên lời và nhờ hương hoa thầm thì lời yêu thương. Mối tình đầu cứ
thế thầm lặng mà tỏa lan bát ngát. Không ai nói nhưng ai cũng hiểu một điều rất
lạ. Hương bưởi sao mà thanh tao, tinh khiết và đầm ấm quá! Nó làm cho lòng người
trong cuộc bối rối nhưng cũng đền bù bằng cách mối lái thành công cho hai tâm hồn
họ gặp nhau. Nó buộc chặt người đi và người ở. Nó vương vấn bước người ra trận
và làm bối rối lòng kẻ tiễn đưa. Rồi đây hương bưởi sẽ theo bước anh lính mà ướp
thơm chiếc ba lô chiến trường, trong chiếc gối mỗi khi đi ngủ. Hương bưởi ở lại
để sưởi ấm lòng cô gái dõi theo:
Hai người chia tay sao chẳng nói điều chiMà hương thầm theo mãi bước người đi
Hai người chia tay sao chẳng nói một lời
Mà hương thầm vương mãi bước người đi…
Trong cuộc đời có những khoảnh khắc mang ý nghĩa vĩnh cửu của thời gian. Có những
khoảng trống lấp đầy bao chật hẹp và cũng có những im lặng cất lên được bao lời.
Hương bưởi tưởng như vô tình nhưng đã nói hộ cô gái rất nhiều ý nghĩa. Trong
chút nồng nàn của hương bưởi ấy, chàng trai đã nhận ra tình yêu của nàng trao tặng.
Thế là họ chia tay nhau… lặng lẽ gặp và lặng lẽ chia tay. Chỉ có tình yêu ở lại
trong trái tim người ở lại và người ra đi. Ta lại nhớ đến "thơ tình cuối
mùa thu” của Xuân Quỳnh, chị cũng cảm thức về tình yêu trường tồn trở thành bất
tử :
"Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn em và anh
Cùng tình yêu ở lại”
Lời của ca khúc "Hương thầm” buồn man mác, không hề bi lụy. Một nỗi buồn đến
duyên rất yêu và rất đỗi dễ thương. " Hai người chia tay sao chẳng nói một
lời/ Mà hương thầm vương mãi bước người đi”. Điệp khúc "hai người chia
tay” được điệp lại hai lần như càng làm tăng thêm nỗi vấn vương, lưu luyến chẳng
muốn rời xa của người ở lại và kẻ ra đi. Đây chính là cái tài của Vũ Hoàng, nhạc
sĩ như nhập tâm vào cuộc chia tay của chàng trai và cô gái để diễn tả bằng những
nốt nhạc trầm, buồn , ngân vang, kéo dài như theo mãi bước người đi. Một cuộc
chia tay nhau như không thể dứt cho thấy rằng: Vũ Hoàng rất thành công trong việc
chắt lọc lại những ca từ của "Hương thầm”. Theo từng hơi thở của người ra
đi, hương hoa bưởi đã thấm sâu vào lồng ngực. Anh lên đường, hương sẽ theo đi
khắp. Hương thơm thầm lặng mà rất đỗi ngạt ngào cũng như mối tình đầu rất dịu
nhẹ, chẳng ai nói một lời nhưng rất đẹp, rất thơm và sẽ mãi mãi tỏa lan. Cái
hương thầm ấy lưu hoài ở nơi người đưa tiễn, vương mãi bước người đi và tỏa
hương đến tận ngàn sau.
Đó là kết thúc của một lần gặp gỡ,nhưng dư âm còn vang vọng mãi và sẽ là ngọn
nguồn cho một tình yêu lớn lao hơn.Chàng trai lên đường chiến đấu,cô gái ở lại
quê nhà.Rồi tình yêu của họ sẽ là tình yêu giữa tiền tuyến và hậu phương,một
tình yêu đẹp,ẩn chứa bên trong biết bao nghĩa cử cao quí của đức hi sinh thầm lặng.Thầm
lặng,lặng thầm,nguyên vẹn như thuở ban đầu e ấp,thẹn thùng.
Điều làm tôi xúc động trong ca khúc này là hình tượng người con gái khi yêu giữa
thời chiến.Họ thật sự mạnh mẽ!Họ lên tiếng trước để bộc bạch những cảm xúc đang
ấp ủ trong lòng.Tuy không trực tiếp nói ra nhưng cô là người chủ động sang nhà
chàng trai hàng xóm với một cành hoa bưởi-như một biểu tượng tình yêu của
nàng-để tiễn người ra đi.
Từ Hương thầm rồi đến Phượng hồng "Ai cũng hiểu chỉ một người không hiểu,
nên có một gã khờ ngọng ngịu đứng làm thơ”, Vũ Hoàng đã cho chúng ta thấy bản
chất của những mối tình đầu mộc mạc, giản dị, chân thành cứ "vương vấn”
mãi … thật khó quên trong tiềm thức mỗi người. Xin cám ơn nhạc sĩ với những ca
khúc rất hay, tràn đầy ý tình thi vị và lãng mạn để tặng cho tuổi trẻ chúng
tôi. Để sau này, dù không còn trẻ nữa, chúng tôi vẫn cứ ngâm nga, cứ xúc động
khi nghĩ về những ca từ đắm say. Hương thầm là một bài hát tôi yêu và trân trọng
thứ tình cảm trong sáng, thuần khiết mà trong đời tôi nâng niu những phút giây
xao xuyến ấy. Và điều này cũng tạo nên nét duyên thầm của ca khúc, cứ lặng thầm
mà đi vào lòng bao thế hệ người nghe xưa nay… Gửi lại nhạc sĩ Vũ Hoàng chút
"hương thầm” của cuộc sống, những âm thanh thưa vắng mà câm nín như không
thể thốt được thành lời…Những giây phút đã qua, ngày hôm nay hay đến tận mai
sau, chút "hương thầm” ấy vẫn theo tôi đi suốt cuộc đời kể từ hôm có duyên
gặp gỡ Người… Hương thầm – vương vấn mãi thời gian…
Nhà thơ Đoàn Thị Lam Luyến nổi tiếng với bài thơ "Gửi
tình yêu" được nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc lấy tựa đề " Khát vọng"
đã trở thành ca khúc của nhiều thời.
Là một người phụ nữ mặn mà, năng động và sáng tạo nhưng cuộc sống riêng tư nhiều trắc trở nên chị có nhiều điều muốn tâm sự, giãi bày. Thơ của chị nghiêng về nội tâm, đằm thắm, trữ tình nhưng cũng vô cùng khát khao và mãnh liệt.
Nếu ta gửi tình yêu
Vào một nơi chân thật
Thì tình yêu của ta
Sẽ thành hương thành mật
Gửi tình yêu vào đất
Được hoa trái đầy cành
Gửi lên trời cao rộng
Sẽ được ngọn gió xanh
Ta trao cả cho anh
Một tình yêu cháy bỏng
Như một cánh buồm xinh
Hiến mình cho biển rộng
Ta đã gửi cho anh
Một con tim dào dạt
Và anh trả cho ta
Nỗi buồn đau tan nát!
Ta muốn ôm cả đất
Ta muốn ôm cả trời
Mà sao không yêu trọn
Trái tim một con người?
Là một người phụ nữ mặn mà, năng động và sáng tạo nhưng cuộc sống riêng tư nhiều trắc trở nên chị có nhiều điều muốn tâm sự, giãi bày. Thơ của chị nghiêng về nội tâm, đằm thắm, trữ tình nhưng cũng vô cùng khát khao và mãnh liệt.
Nếu ta gửi tình yêu
Vào một nơi chân thật
Thì tình yêu của ta
Sẽ thành hương thành mật
Gửi tình yêu vào đất
Được hoa trái đầy cành
Gửi lên trời cao rộng
Sẽ được ngọn gió xanh
Ta trao cả cho anh
Một tình yêu cháy bỏng
Như một cánh buồm xinh
Hiến mình cho biển rộng
Ta đã gửi cho anh
Một con tim dào dạt
Và anh trả cho ta
Nỗi buồn đau tan nát!
Ta muốn ôm cả đất
Ta muốn ôm cả trời
Mà sao không yêu trọn
Trái tim một con người?
Bài thơ Thời hoa đỏ được Thanh Tùng sáng tác năm
1973, giữa thời kỳ chiến dịch Quảng Trị, kỷ niệm mối tình với người vợ đầu ở Hải
Phòng đã chia tay ông đi lấy người khác ở Quảng Ninh. Tuy chia tay nhau nhưng
Thanh Tùng vẫn yêu thương người vợ này. Khi nghe tin bà mất, ông xuống Quảng
Ninh viếng bà. Nỗi bi thương về cuộc tình đã trở thành nguồn cảm hứng cho bài
thơ Thời hoa đỏ ra đời.
Thời hoa đỏ có lẽ là một trong những bài thơ tình viết trong thời cách mạng đẹp và buồn, và, có thể nói là bài thơ được đông đảo thanh niên, thiếu nữ say mê và ghi nhớ nhất. Bài thơ đỏ, đỏ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, đỏ từ hình ảnh những bông hoa như mưa rơi rơi, đỏ từ nỗi say mê của thiếu nữ, đến đỏ màu máu-ứa một thời trai trẻ, và thậm chí đỏ rực của cả sự lặng-im...
Nhà văn Nga Iuri Bonđarep đã gọi thời thơ ấu là những năm vàng và ông phải thốt lên: phải chăng hạnh phúc đó là những kỷ niệm không thể sống lại… và không bao giờ chúng ta có thể trở lại với mối tình thơ trẻ ngày xưa? Trong tôi cũng có nguyên vẹn cảm xúc này khi đọc Thời hoa đỏ của nhà thơ Thanh Tùng. Những câu thơ được viết ra thật giản dị, tự nhiên mà sao cứ xoáy sâu vào lòng người:
Dưới màu hoa như lửa cháy khát khao
Anh nắm tay em bước dọc con đường vắng
Chỉ có tiếng ve sôi chẳng cho trưa hè yên tĩnh
Chẳng chịu cho lòng ta yên
Anh mải mê về một màu mây xa
Về cánh buồm bay qua ô cửa nhỏ
Về cái vẻ thần kỳ của ngày xưa
Em hát một câu thơ cũ
Cái say mê một thời thiếu nữ
Mỗi mùa hoa đỏ về
Hoa như mưa rơi rơi
Cánh mỏng manh tan tác đỏ tươi
Như máu ứa một thời trai trẻ
Hoa như mưa rơi rơi
Như tháng ngày xưa ta dại khờ
Ta nhìn sâu vào mắt nhau
Mà thấy lòng đau xót
Trong câu thơ của em
Anh không có mặt
Câu thơ hát về một thời yêu đương tha thiết
Anh đâu buồn mà chỉ tiếc
Em không đi hết những ngày đắm say
Hoa cứ rơi ồn ào như tuổi trẻ
Không cho ai có thể lạnh tanh
Hoa đặt vào lòng chúng ta một vệt đỏ
Như vết xước của trái tim
Sau bài hát rồi em lặng im
Cái lặng im rực màu hoa đỏ
Anh biết mình vô nghĩa đi bên em
Sau bài hát rồi em như thể
Em của thời hoa đỏ ngày xưa
Sau bài hát rồi anh cũng thế
Anh của thời trai trẻ ngày xưa.
"Thời hoa đỏ" đem đến những cảm xúc mãnh liệt và dai dẳng. Nhà thơ Thanh Tùng nói bài thơ là chính cuộc đời của ông, ông đã viết bằng máu thịt của mình. Đã có rất nhiều người yêu Thời hoa đỏ đến mức phải dùng từ “hội chứng” (theo nghĩa dễ thương của từ này) mới diễn tả hết được.
Bài thơ nói về sự xót xa, nuối tiếc (không chỉ là nuối tiếc một mối tình không thành, mà còn là sự nuối tiếc về một thời tươi trẻ nhất, đẹp đẽ nhất đã trôi qua của một cuộc đời), vậy mà khi đọc nó, người ta lại cảm nhận được mình đang hạnh phúc đến tận cùng vì cái cảm giác được chia sẻ.
Nhà thơ Thanh Tùng nói, bài thơ là niềm đau của ông, nó đọng lại ở bốn câu:
Trong câu thơ của em anh không có mặt
Câu thơ hát về một thời yêu đương tha thiết
Anh đâu buồn mà chỉ tiếc
Em không đi hết những ngày đắm say
Có lẽ, yêu được có khi còn hạnh phúc hơn cả được yêu… Bởi vì được mất trong cuộc đời này đôi khi thật phù du, chỉ những tình cảm trong lòng mình là có thực và không phải cứ muốn mà có được. Những gì ta yêu quý thì không bao giờ phai nhạt.
Bài thơ Thời hoa đỏ đã được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng phổ nhạc. Năm 1993, bài hát này được giải thưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm và năm 1995 được giải thưởng của Hội Âm nhạc Việt Nam.
Thời hoa đỏ có lẽ là một trong những bài thơ tình viết trong thời cách mạng đẹp và buồn, và, có thể nói là bài thơ được đông đảo thanh niên, thiếu nữ say mê và ghi nhớ nhất. Bài thơ đỏ, đỏ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, đỏ từ hình ảnh những bông hoa như mưa rơi rơi, đỏ từ nỗi say mê của thiếu nữ, đến đỏ màu máu-ứa một thời trai trẻ, và thậm chí đỏ rực của cả sự lặng-im...
Nhà văn Nga Iuri Bonđarep đã gọi thời thơ ấu là những năm vàng và ông phải thốt lên: phải chăng hạnh phúc đó là những kỷ niệm không thể sống lại… và không bao giờ chúng ta có thể trở lại với mối tình thơ trẻ ngày xưa? Trong tôi cũng có nguyên vẹn cảm xúc này khi đọc Thời hoa đỏ của nhà thơ Thanh Tùng. Những câu thơ được viết ra thật giản dị, tự nhiên mà sao cứ xoáy sâu vào lòng người:
Dưới màu hoa như lửa cháy khát khao
Anh nắm tay em bước dọc con đường vắng
Chỉ có tiếng ve sôi chẳng cho trưa hè yên tĩnh
Chẳng chịu cho lòng ta yên
Anh mải mê về một màu mây xa
Về cánh buồm bay qua ô cửa nhỏ
Về cái vẻ thần kỳ của ngày xưa
Em hát một câu thơ cũ
Cái say mê một thời thiếu nữ
Mỗi mùa hoa đỏ về
Hoa như mưa rơi rơi
Cánh mỏng manh tan tác đỏ tươi
Như máu ứa một thời trai trẻ
Hoa như mưa rơi rơi
Như tháng ngày xưa ta dại khờ
Ta nhìn sâu vào mắt nhau
Mà thấy lòng đau xót
Trong câu thơ của em
Anh không có mặt
Câu thơ hát về một thời yêu đương tha thiết
Anh đâu buồn mà chỉ tiếc
Em không đi hết những ngày đắm say
Hoa cứ rơi ồn ào như tuổi trẻ
Không cho ai có thể lạnh tanh
Hoa đặt vào lòng chúng ta một vệt đỏ
Như vết xước của trái tim
Sau bài hát rồi em lặng im
Cái lặng im rực màu hoa đỏ
Anh biết mình vô nghĩa đi bên em
Sau bài hát rồi em như thể
Em của thời hoa đỏ ngày xưa
Sau bài hát rồi anh cũng thế
Anh của thời trai trẻ ngày xưa.
"Thời hoa đỏ" đem đến những cảm xúc mãnh liệt và dai dẳng. Nhà thơ Thanh Tùng nói bài thơ là chính cuộc đời của ông, ông đã viết bằng máu thịt của mình. Đã có rất nhiều người yêu Thời hoa đỏ đến mức phải dùng từ “hội chứng” (theo nghĩa dễ thương của từ này) mới diễn tả hết được.
Bài thơ nói về sự xót xa, nuối tiếc (không chỉ là nuối tiếc một mối tình không thành, mà còn là sự nuối tiếc về một thời tươi trẻ nhất, đẹp đẽ nhất đã trôi qua của một cuộc đời), vậy mà khi đọc nó, người ta lại cảm nhận được mình đang hạnh phúc đến tận cùng vì cái cảm giác được chia sẻ.
Nhà thơ Thanh Tùng nói, bài thơ là niềm đau của ông, nó đọng lại ở bốn câu:
Trong câu thơ của em anh không có mặt
Câu thơ hát về một thời yêu đương tha thiết
Anh đâu buồn mà chỉ tiếc
Em không đi hết những ngày đắm say
Có lẽ, yêu được có khi còn hạnh phúc hơn cả được yêu… Bởi vì được mất trong cuộc đời này đôi khi thật phù du, chỉ những tình cảm trong lòng mình là có thực và không phải cứ muốn mà có được. Những gì ta yêu quý thì không bao giờ phai nhạt.
Bài thơ Thời hoa đỏ đã được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng phổ nhạc. Năm 1993, bài hát này được giải thưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm và năm 1995 được giải thưởng của Hội Âm nhạc Việt Nam.
Đâu phải bởi mùa thu
Những ai mê nhạc Phú Quang, không thể nào không say mê bài hát "Đâu phải bởi mùa thu"... Bài hát này được coi là một trong những bài hát Việt hay nhất về mùa thu và là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của anh.
Lá trút rơi nhiều đâu phải bởi mùa thu ...lời hát ngân nga trong giai điệu mượt mà mang thật nhiều day dứt ...tự an ủi như thế , lá rơi nhiều đâu phải tại mùa thu , anh & em xa nhau đâu phải ...tại thời gian
Chỉ có mùa thu ... lá mới rơi nhiều đến thế , xạo xạc dưới chân ai lạnh lùng từng cơn gió . Biết là như thế đó, biết là nỗi đau thầm lặng, những tưởng day dứt của ai đó gửi gắm tiếng lòng để bật nên "không phải ... không phải tại ai ... ko phải tại mùa thu"...
Những ai mê nhạc Phú Quang, không thể nào không say mê bài hát "Đâu phải bởi mùa thu"... Bài hát này được coi là một trong những bài hát Việt hay nhất về mùa thu và là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của anh.
Lá trút rơi nhiều đâu phải bởi mùa thu ...lời hát ngân nga trong giai điệu mượt mà mang thật nhiều day dứt ...tự an ủi như thế , lá rơi nhiều đâu phải tại mùa thu , anh & em xa nhau đâu phải ...tại thời gian
Chỉ có mùa thu ... lá mới rơi nhiều đến thế , xạo xạc dưới chân ai lạnh lùng từng cơn gió . Biết là như thế đó, biết là nỗi đau thầm lặng, những tưởng day dứt của ai đó gửi gắm tiếng lòng để bật nên "không phải ... không phải tại ai ... ko phải tại mùa thu"...
Em ru gì lời ru cho đá núi ?
Đá núi tật nguyền vết sẹo thời gian
Em ru gì lời ru cho biển khơi
Biển khơi có bao giờ ngừng lặng ?
Em ru gì lời ru cho anh? một đời đam mê - một đời giống tố ?
Em ru gì cho ta khi bao ngày phôi pha ?
...câu hát ngân lên bỗng tắt nữa chừng ...
Thôi đừng hát ru, thôi đừng day dứt lá trút rơi nhiều ...đâu phải bởi mùa thu!
Em ru gì lời ru bao tiếc nuối?
Tiếc nuối một thời ước vọng tàn phai ?
Em ru gì, lời ru cho ngày mai...thời gian có bao giờ trở lại ?
Em ru gì lời ru cho anh? một đời đam mê - một đời giống tố ?
Em ru gì cho ta khi bao ngày phôi pha ?
...câu hát ngân lên bỗng tắt nữa chừng ...
Thồi đừng hát ru, thôi đừng day dứt lá trút rơi nhiều ...đâu phải bởi mùa thu!
Bài hát nổi tiếng này được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc từ bài thơ Yên tĩnh của nhà thơ Giáng Vân. Chị là một trong những gương mặt nữ Hà Nội làm thơ sau 1975, sống lặng lẽ và khép kín. Thơ của chị ẩn đằng sau con chữ là một điều thầm kín nào đó, mà dường như chị không muốn chia sẻ cùng ai...
Yên tĩnh
Mặt trời trưa đã quá đỉnh đầu
Vách đá chắn ngang điều muốn nói
Em ru gì cho đá núi
Đá núi trụi trần vết tạc của thời gian
Em ru gì cho dòng sông
Dòng sông chẳng khi nào ngừng lặng
Sóng cuộn lên nỗi khát khao vô bờ
Sóng rất biết nơi mình đi và đến
Em ru gì cho anh
Mặt trời linh thiêng, mặt trời giông tố
Đã mệt mỏi rồi đã bao nỗi âu lo
Trên gương mặt anh hằn lên nỗi khổ
Khiến câu hát cất lên bông tắt nửa chừng
Em yêu anh như yêu cuộc đời cực nhọc
Có tuổi thơ em buồn bã dịu dàng
Sáng lung linh vầng ánh sáng thiên thần
Niềm hạnh phúc muôn đời có thật
Xin đừng trách em nhiều
Cũng xin đừng day dứt
Cây lá có rơi nhiều xin đừng hỏi mùa thu
Lặng nghe anh
Yên tĩnh - lời ru...
Đá núi tật nguyền vết sẹo thời gian
Em ru gì lời ru cho biển khơi
Biển khơi có bao giờ ngừng lặng ?
Em ru gì lời ru cho anh? một đời đam mê - một đời giống tố ?
Em ru gì cho ta khi bao ngày phôi pha ?
...câu hát ngân lên bỗng tắt nữa chừng ...
Thôi đừng hát ru, thôi đừng day dứt lá trút rơi nhiều ...đâu phải bởi mùa thu!
Em ru gì lời ru bao tiếc nuối?
Tiếc nuối một thời ước vọng tàn phai ?
Em ru gì, lời ru cho ngày mai...thời gian có bao giờ trở lại ?
Em ru gì lời ru cho anh? một đời đam mê - một đời giống tố ?
Em ru gì cho ta khi bao ngày phôi pha ?
...câu hát ngân lên bỗng tắt nữa chừng ...
Thồi đừng hát ru, thôi đừng day dứt lá trút rơi nhiều ...đâu phải bởi mùa thu!
Bài hát nổi tiếng này được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc từ bài thơ Yên tĩnh của nhà thơ Giáng Vân. Chị là một trong những gương mặt nữ Hà Nội làm thơ sau 1975, sống lặng lẽ và khép kín. Thơ của chị ẩn đằng sau con chữ là một điều thầm kín nào đó, mà dường như chị không muốn chia sẻ cùng ai...
Yên tĩnh
Mặt trời trưa đã quá đỉnh đầu
Vách đá chắn ngang điều muốn nói
Em ru gì cho đá núi
Đá núi trụi trần vết tạc của thời gian
Em ru gì cho dòng sông
Dòng sông chẳng khi nào ngừng lặng
Sóng cuộn lên nỗi khát khao vô bờ
Sóng rất biết nơi mình đi và đến
Em ru gì cho anh
Mặt trời linh thiêng, mặt trời giông tố
Đã mệt mỏi rồi đã bao nỗi âu lo
Trên gương mặt anh hằn lên nỗi khổ
Khiến câu hát cất lên bông tắt nửa chừng
Em yêu anh như yêu cuộc đời cực nhọc
Có tuổi thơ em buồn bã dịu dàng
Sáng lung linh vầng ánh sáng thiên thần
Niềm hạnh phúc muôn đời có thật
Xin đừng trách em nhiều
Cũng xin đừng day dứt
Cây lá có rơi nhiều xin đừng hỏi mùa thu
Lặng nghe anh
Yên tĩnh - lời ru...
Khúc Mùa Thu
Bài thơ Khúc Mùa Thu là một trong những bài thơ hay
nhất mà nhà thơ Hồng Thanh Quang viết tặng người vợ cũ của mình - ca sĩ Lê
Dung, người là nguồn cảm hứng rất lớn cho những sáng tác của ông. Mặc dù cuối
cùng cuộc hôn nhân tan vỡ - theo lời của nhạc sĩ Phú Quang là "tình yêu ấy
đẹp đến mức không có thật, đến mức nếu nó tồn tại lâu dài ở giữa cuộc đời này
thì sẽ là điều phi lý" nhưng nó đã mang tới cho chúng ta rất nhiều bài thơ
và ca khúc.
Nhà thơ nói về vợ mình : "Dung đánh thức những câu thơ hay nhất trong tôi, sự xả thân và quá đỗi nồng nàn. Đó là một giai đoạn sống mà tôi luôn biết ơn, ngay cả sự đổ vỡ với Dung cũng đáng để tôi nâng niu. Tình yêu với Lê Dung là số phận, như thể tôi đã sống để chuẩn bị để đợi gặp và yêu cô ấy..."
Khúc mùa thu
Vẫn biết ta giờ không trẻ nữa
Sao thương ai ở mãi cung hằng
Lời nguyện cũ trên đầu như nguyệt quế
Đâu chịu nhòa khi tới giữa mùa trăng
Tôi đã yêu đã yêu như chết là hạnh phúc
Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Còn điều chi em mải miết đi tìm?
Tôi đã đến cùng em và tôi biết
Em cũng là như mọi người thôi
Nhưng chưa hết cuộc yêu tôi đã hiểu
Em ám ảnh tôi trọn một kiếp người
Ngay cả nếu âm thầm em hóa đá
Bầu trời lặng yên cũng đã vỡ rồi
Mênh mông quá khoảng trống này ai lấp
Khi thanh âm cũng bất lực như lời
Sẽ chỉ còn quầng thu thuở ấy
Nỗi cô đơn vằng vặc giữa trời
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Em tìm gì khi thất vọng về tôi
Nhạc sĩ Phú Quang tâm sự: Cho tới giờ, Khúc mùa thu vẫn là bài hát được công chúng yêu cầu hát lại trong các đêm nhạc của tôi. Tôi đọc bài thơ của Hồng Thanh Quang, thấy xúc động và đồng cảm - nên đã quyết định phổ nhạc. Bài hát được viết đúng thời điểm Quang và Dung đang ở thời kỳ mật ngọt, tôi dành tặng ca khúc này cho tình yêu của hai người. Khi viết, tôi “đo ni đóng giày” cho giọng hát Lê Dung, đó là lý do khiến Lê Dung hát Khúc mùa thu luôn cảm động và lộng lẫy. Sau này, có nhiều ca sĩ hát lại Khúc mùa thu - nhưng không ai hát được như cô ấy. Khi Hồng Thanh Quang và Lê Dung đang say đắm nhất, tôi đã có linh cảm tình yêu của họ chắc chắn sẽ tan vỡ. Chỉ bởi tôi thấy họ yêu nhau quá, mọi điều của người yêu trong mắt họ đều lung linh, thánh thiện, tình yêu ấy đẹp đến mức không có thật, đến mức nếu nó tồn tại lâu dài ở giữa cuộc đời này thì sẽ là điều phi lý.
Nhà thơ nói về vợ mình : "Dung đánh thức những câu thơ hay nhất trong tôi, sự xả thân và quá đỗi nồng nàn. Đó là một giai đoạn sống mà tôi luôn biết ơn, ngay cả sự đổ vỡ với Dung cũng đáng để tôi nâng niu. Tình yêu với Lê Dung là số phận, như thể tôi đã sống để chuẩn bị để đợi gặp và yêu cô ấy..."
Khúc mùa thu
Vẫn biết ta giờ không trẻ nữa
Sao thương ai ở mãi cung hằng
Lời nguyện cũ trên đầu như nguyệt quế
Đâu chịu nhòa khi tới giữa mùa trăng
Tôi đã yêu đã yêu như chết là hạnh phúc
Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Còn điều chi em mải miết đi tìm?
Tôi đã đến cùng em và tôi biết
Em cũng là như mọi người thôi
Nhưng chưa hết cuộc yêu tôi đã hiểu
Em ám ảnh tôi trọn một kiếp người
Ngay cả nếu âm thầm em hóa đá
Bầu trời lặng yên cũng đã vỡ rồi
Mênh mông quá khoảng trống này ai lấp
Khi thanh âm cũng bất lực như lời
Sẽ chỉ còn quầng thu thuở ấy
Nỗi cô đơn vằng vặc giữa trời
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Em tìm gì khi thất vọng về tôi
Nhạc sĩ Phú Quang tâm sự: Cho tới giờ, Khúc mùa thu vẫn là bài hát được công chúng yêu cầu hát lại trong các đêm nhạc của tôi. Tôi đọc bài thơ của Hồng Thanh Quang, thấy xúc động và đồng cảm - nên đã quyết định phổ nhạc. Bài hát được viết đúng thời điểm Quang và Dung đang ở thời kỳ mật ngọt, tôi dành tặng ca khúc này cho tình yêu của hai người. Khi viết, tôi “đo ni đóng giày” cho giọng hát Lê Dung, đó là lý do khiến Lê Dung hát Khúc mùa thu luôn cảm động và lộng lẫy. Sau này, có nhiều ca sĩ hát lại Khúc mùa thu - nhưng không ai hát được như cô ấy. Khi Hồng Thanh Quang và Lê Dung đang say đắm nhất, tôi đã có linh cảm tình yêu của họ chắc chắn sẽ tan vỡ. Chỉ bởi tôi thấy họ yêu nhau quá, mọi điều của người yêu trong mắt họ đều lung linh, thánh thiện, tình yêu ấy đẹp đến mức không có thật, đến mức nếu nó tồn tại lâu dài ở giữa cuộc đời này thì sẽ là điều phi lý.
Khúc Mùa Thu với sự thể hiện của NSND Lê Dung
Đi học - Bùi Đình Thảo -Minh Chính
(Chân Dung Liệt sĩ nhà thơ Hoàng Minh Chính)
Hôm qua em tới trường.
Mẹ dắt tay từng bước
Hôm nay mẹ lên nương
.Một mình em tới lớp.
Trường của em be bé.
Nằm lặng giữa rừng cây
Cô giáo em tre trẻ.
Dạy em hát rất hay.
Hương rừng thơm đồi vắng
Nước dưới khe thầm thì…
Cọ xoè ô che nắng
Râm mát đường em đi.
Minh Chính
Như phần lớn các nhà thơ viết cho thiếu nhi, Minh Chính (1944 – 1970), người con xứ cọ miền trung du Phú Thọ, đã đặt tâm thế của mình vào trẻ thơ để cảm nhận việc “đi học”và biểu hiện ý tưởng của mình.
Với câu thơ mở đầu “Hôm qua em tới trường”, tác giả đã đánh thức trong mỗi người những kí ức đẹp đẽ về ngày đầu tiên đi học. Lần đầu đến trường, em bé hãy còn e dè, bỡ ngỡ nên mẹ phải “dắt tay từng bước”. Ấy vậy mà “hôm nay”, khi mẹ bận việc “lên nương”, em đã can đảm và tự tin “một mình em tới lớp”, thật là ngoan ngoãn và dễ thương!
Em khoe về ngôi trường nhỏ, mái gianh, lá cọ đơn sơ “nằm lặng giữa rừng cây”. Nơi đó, em có cô giáo dịu hiền, cứ ngày ngày “dạy em hát rất hay”! Thế giới mới mẻ ấy chan chứa niềm vui và tình người.
Chỉ ba khổ thơ ngũ ngôn, với những câu thơ đẹp, giàu tính thẩm mĩ, bài thơ đã dựng lên cảnh sắc đặc trưng của vùng trung du. Cảnh vật thân quen và cuộc sống còn gian nan vất vả đã được thi vị hóa, trở nên đẹp đẽ và đáng yêu biết mấy: rừng đồi vắng ngát hương thơm, nước khe suối “thầm thì” tâm sự, từng tán lá cọ xòe rộng ra làm ô che “Râm mát đường em đi”. Các biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh, được lựa chọn phù hợp với việc biểu đạt tâm hồn trẻ thơ hồn nhiên, trong sáng song cũng rất tinh tế, nhạy cảm.
Các từ láy tượng hình, tượng thanh với khuôn vần nguyên âm /e/ và /i/ đã gợi lên những hình ảnh, âm thanh nhỏ nhắn, xinh xinh. Vần trong các cặp câu cứ đan xen ở mỗi khổ giữa câu một và ba, giữa câu hai và bốn đã tạo nên nhac tính dồi dào cho thơ, tạo âm điệu nhịp nhàng như từng bước đi của em bé từ nhà đến trường, giữa một quê hương đang nghèo nhưng thanh bình, yên ả,
Toàn bài thơ là một bầu không khí thanh khiết. Tình mẹ, tình quê hương, tình thầy cô, bạn bè luôn vây quanh, che chở mỗi bước đường “em đi”. Đó là hiện thực nhưng cũng là ước mơ. Ta càng hiểu vì sao khi mà chiến tranh đang sục sôi, nóng bỏng, trước lúc vào chiến trường miền Nam lần thứ hai (1969),
Minh Chính đã loại bỏ đi những câu thơ tả thực có trong bản thảo mang hơi thở thời cuộc của miền Bắc lúc bấy giờ: Chiến hào chạy giữa lớp/ Chẳng sợ gì máy bay ; Mũ rơm thơm em đội/ Hương cốm chen hương rừng và Dù bom rơi đan nổ/ Em vẫn học vẫn hành…
Phải chăng, trong ước vọng của người lính trẻ và trong tiên cảm của người nghệ sĩ, anh đã hướng tới tương lai cho các em: chiến tranh kết thúc, hòa bình sẽ trở về, các em phải được hưởng hạnh phúc tuổi thơ; được nuôi dưỡng, học hành để lớn lên trong một môi trường xã hội, môi trường tự nhiên lí tưởng. Đáng khâm phục biết bao, điều mà bây giờ ta mới nêu lên: “Trường học thân thiên, học sinh tích cực” thì bốn mươi năm về trước, Minh Chính đã gửi gắm ước nguyện đó trong thơ cuả mình!
“Đi học” được NXB Kim Đồng đưa vào tuyển tập thơ thiếu nhi “Mặt trời xanh” vào năm 1971, sau khi Minh Chính đã hi sinh một năm (1970). Bài thơ đã bước vào trang sách học trò tiểu học từ mấy chục năm nay. Nó cũng đã lọt vào mắt xanh nhạc sĩ Bùi Đình Thảo (1931 – 1997). Ông đã đồng cảm, đồng sáng tạo và phổ nhạc bài thơ này để các em có thêm ca khúc cùng tên vào năm 1976, sau khi đất nước hòa bình.
Không chỉ thành công trong việc vận dụng âm hưởng dân ca Tày – Nùng, tạo nên những nốt nhạc trong sáng, sinh động, phù hợp giọng hát thiếu nhi, nhạc sĩ còn bổ sung vào ca từ một khổ thơ để kết hợp với khổ một làm lời cho bài hát: Chim đùa reo trong lá/ Cá dưới khe thì thào/ Hương rừng chen hương cốm/ Em tới trường hương theo. Dĩ nhiên, bốn dòng này để vào thơ thì sẽ trùng lặp nhưng ở ca khúc lại là cần thiết. Còn điệp khúc lời II, ông giữ nguyên khổ hai và ba, như bài thơ vốn có.
Với ca từ và giai điệu đẹp, nhạc phẩm Đi học là ca khúc hay vào loại bậc nhất dành cho thiếu nhi. Nó sẽ sống mãi cùng thời gian để góp phần nuôi dưỡng bao thế hệ. Và mỗi khi giai điệu truyền cảm của bài hát vang lên thì ai cũng lắng nghe để cho tâm hồn mình được thăng hoa, thư thái và mát dịu. Và chắc rằng, liệt sĩ Hoàng Minh Chính và cố nhạc sĩ Bùi Đình Thảo cũng sẽ “ngậm cười chín suối” mừng “còn thơm lây”!
Và đây là Ca khúc : Đi học - do cặp song ca nổi tiếng Anh Khang - Quang Thắng trình bày theo phong cách Country - Đồng quê
(Chân Dung Liệt sĩ nhà thơ Hoàng Minh Chính)
Hôm qua em tới trường.
Mẹ dắt tay từng bước
Hôm nay mẹ lên nương
.Một mình em tới lớp.
Trường của em be bé.
Nằm lặng giữa rừng cây
Cô giáo em tre trẻ.
Dạy em hát rất hay.
Hương rừng thơm đồi vắng
Nước dưới khe thầm thì…
Cọ xoè ô che nắng
Râm mát đường em đi.
Minh Chính
Như phần lớn các nhà thơ viết cho thiếu nhi, Minh Chính (1944 – 1970), người con xứ cọ miền trung du Phú Thọ, đã đặt tâm thế của mình vào trẻ thơ để cảm nhận việc “đi học”và biểu hiện ý tưởng của mình.
Với câu thơ mở đầu “Hôm qua em tới trường”, tác giả đã đánh thức trong mỗi người những kí ức đẹp đẽ về ngày đầu tiên đi học. Lần đầu đến trường, em bé hãy còn e dè, bỡ ngỡ nên mẹ phải “dắt tay từng bước”. Ấy vậy mà “hôm nay”, khi mẹ bận việc “lên nương”, em đã can đảm và tự tin “một mình em tới lớp”, thật là ngoan ngoãn và dễ thương!
Em khoe về ngôi trường nhỏ, mái gianh, lá cọ đơn sơ “nằm lặng giữa rừng cây”. Nơi đó, em có cô giáo dịu hiền, cứ ngày ngày “dạy em hát rất hay”! Thế giới mới mẻ ấy chan chứa niềm vui và tình người.
Chỉ ba khổ thơ ngũ ngôn, với những câu thơ đẹp, giàu tính thẩm mĩ, bài thơ đã dựng lên cảnh sắc đặc trưng của vùng trung du. Cảnh vật thân quen và cuộc sống còn gian nan vất vả đã được thi vị hóa, trở nên đẹp đẽ và đáng yêu biết mấy: rừng đồi vắng ngát hương thơm, nước khe suối “thầm thì” tâm sự, từng tán lá cọ xòe rộng ra làm ô che “Râm mát đường em đi”. Các biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh, được lựa chọn phù hợp với việc biểu đạt tâm hồn trẻ thơ hồn nhiên, trong sáng song cũng rất tinh tế, nhạy cảm.
Các từ láy tượng hình, tượng thanh với khuôn vần nguyên âm /e/ và /i/ đã gợi lên những hình ảnh, âm thanh nhỏ nhắn, xinh xinh. Vần trong các cặp câu cứ đan xen ở mỗi khổ giữa câu một và ba, giữa câu hai và bốn đã tạo nên nhac tính dồi dào cho thơ, tạo âm điệu nhịp nhàng như từng bước đi của em bé từ nhà đến trường, giữa một quê hương đang nghèo nhưng thanh bình, yên ả,
Toàn bài thơ là một bầu không khí thanh khiết. Tình mẹ, tình quê hương, tình thầy cô, bạn bè luôn vây quanh, che chở mỗi bước đường “em đi”. Đó là hiện thực nhưng cũng là ước mơ. Ta càng hiểu vì sao khi mà chiến tranh đang sục sôi, nóng bỏng, trước lúc vào chiến trường miền Nam lần thứ hai (1969),
Minh Chính đã loại bỏ đi những câu thơ tả thực có trong bản thảo mang hơi thở thời cuộc của miền Bắc lúc bấy giờ: Chiến hào chạy giữa lớp/ Chẳng sợ gì máy bay ; Mũ rơm thơm em đội/ Hương cốm chen hương rừng và Dù bom rơi đan nổ/ Em vẫn học vẫn hành…
Phải chăng, trong ước vọng của người lính trẻ và trong tiên cảm của người nghệ sĩ, anh đã hướng tới tương lai cho các em: chiến tranh kết thúc, hòa bình sẽ trở về, các em phải được hưởng hạnh phúc tuổi thơ; được nuôi dưỡng, học hành để lớn lên trong một môi trường xã hội, môi trường tự nhiên lí tưởng. Đáng khâm phục biết bao, điều mà bây giờ ta mới nêu lên: “Trường học thân thiên, học sinh tích cực” thì bốn mươi năm về trước, Minh Chính đã gửi gắm ước nguyện đó trong thơ cuả mình!
“Đi học” được NXB Kim Đồng đưa vào tuyển tập thơ thiếu nhi “Mặt trời xanh” vào năm 1971, sau khi Minh Chính đã hi sinh một năm (1970). Bài thơ đã bước vào trang sách học trò tiểu học từ mấy chục năm nay. Nó cũng đã lọt vào mắt xanh nhạc sĩ Bùi Đình Thảo (1931 – 1997). Ông đã đồng cảm, đồng sáng tạo và phổ nhạc bài thơ này để các em có thêm ca khúc cùng tên vào năm 1976, sau khi đất nước hòa bình.
Không chỉ thành công trong việc vận dụng âm hưởng dân ca Tày – Nùng, tạo nên những nốt nhạc trong sáng, sinh động, phù hợp giọng hát thiếu nhi, nhạc sĩ còn bổ sung vào ca từ một khổ thơ để kết hợp với khổ một làm lời cho bài hát: Chim đùa reo trong lá/ Cá dưới khe thì thào/ Hương rừng chen hương cốm/ Em tới trường hương theo. Dĩ nhiên, bốn dòng này để vào thơ thì sẽ trùng lặp nhưng ở ca khúc lại là cần thiết. Còn điệp khúc lời II, ông giữ nguyên khổ hai và ba, như bài thơ vốn có.
Với ca từ và giai điệu đẹp, nhạc phẩm Đi học là ca khúc hay vào loại bậc nhất dành cho thiếu nhi. Nó sẽ sống mãi cùng thời gian để góp phần nuôi dưỡng bao thế hệ. Và mỗi khi giai điệu truyền cảm của bài hát vang lên thì ai cũng lắng nghe để cho tâm hồn mình được thăng hoa, thư thái và mát dịu. Và chắc rằng, liệt sĩ Hoàng Minh Chính và cố nhạc sĩ Bùi Đình Thảo cũng sẽ “ngậm cười chín suối” mừng “còn thơm lây”!
Và đây là Ca khúc : Đi học - do cặp song ca nổi tiếng Anh Khang - Quang Thắng trình bày theo phong cách Country - Đồng quê
Thơ tình cuối mùa thu
Thơ tình cuối mùa thu vẫn hát lên trong mỗi người khi thu về
với những cảm thức đau đáu về thời gian và niềm tin yêu mãnh liệt về một tình
yêu vĩnh hằng. Hai mươi năm ở chốn xa xôi vĩnh hằng, chắc hẳn Xuân Quỳnh vẫn
ngày đêm tự hát với trái tim luôn tràn ngập yêu thương, trăn trở.
Ca khúc: THƠ TÌNH CUỐI MÙA THU
Thơ: Xuân Quỳnh
Nhạc: Phan Huỳnh Điểu
Một ngày chớm thu, vọng lại đâu đây Thơ tình cuối mùa thu… Ca từ và giọng hát ngọt ngào cùng âm điệu Bắc Bộ đầy mê hoặc kia có thể kéo người ta về vùng hồi ức, chợt thấy mình khác lạ như lâu lắm rồi mới được rung động sau những tháng ngày vô cảm trước bộn bề công việc.
Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng.
Mùa Thu đi cùng lá…
Khúc dạo đầu với những giọt đàn bầu trong trẻo, dìu dặt, sau đó âm hưởng vang dần, gấp vội đưa người nghe vào một không gian trữ tình của nhạc và thơ. Giọng hát ngọt ngào của ca sỹ chậm rãi vang lên như một lời ngâm thơ thủ thỉ nhẹ nhàng nhưng vẫn có chút gì thảng thốt...
Vẫn là lá vàng, mây trắng, hoa cúc vàng… - những hình ảnh muôn thưở như một hằng số của mùa thu nhưng ca từ của nhà thơ Xuân Quỳnh có sức lay động lớn bởi sự mộc mạc, chân thành riêng chị. Nữ sĩ không ngần ngại “để lộ mình” trước độc giả mà thốt lên một thán từ: thưa thớt quá, rồi tự vấn mình: phải chăng lá về rừng… Chính vì tự nhiên và chân thật nên người nghe dễ hòa cùng dòng cảm xúc của ca khúc.
Lời thơ càng nồng nàn, nhạc điệu càng thiết tha như dẫn dụ người nghe lạc vào một thế giới khác – trái tim đang yêu của người phụ nữ. Những thổn thức và rung động đầy tinh tế nơi Xuân Quỳnh đã bộc bạch được hết những nỗi niềm của phái nữ. Những cung bậc của tình yêu: rung động, xao xuyến, nhớ nhung, nồng nàn, lo âu, hoài nghi, buồn nhớ… tất cả đều được chị trải lòng trong thơ.
Thơ của chị cũng mộc mạc, dung dị như chính con người chị, bởi vậy, mỗi một bài thơ (đặc biệt là những thi phẩm dài hơi) của Xuân Quỳnh giống như một câu chuyện về tình yêu.
Thơ tình cuối mùa thu là khúc tự tình của chính nữ sĩ về tình yêu bất diệt nơi con tim mình, nhân vật “anh” chỉ xuất hiện ở những điệp khúc (Chỉ còn anh và em…) nhưng ta vẫn có cảm giác như chị đang đối thoại để hai người sóng đôi, sẻ chia và cùng nhau đi trên hành trình tình yêu: Chỉ còn anh và em/ Cùng tình yêu ở lại…
Có lẽ cảm xúc mùa ùa về trong mỗi người đậm nét nhất vẫn là lúc chớm mùa. Mùa thu với hơi may lạnh như đem về vẻ trầm tư cho không gian và lòng người. Trong mỗi người, ai cũng có những cảm thức về thời gian. Càng nhiều tuổi, người ta càng hay nghĩ về sự trôi chảy của thời gian, tuổi đời ngày càng nhiều thêm, mà “những gì đã qua đã qua/sẽ không bao giờ trở lại…”.
Mỗi khi nghe giai điệu tha thiết, trữ tình của bài hát, lòng người lại có gì xốn xang, mỗi người lại thấy tình yêu thật đẹp, tình yêu có sức mạnh vượt qua mọi cơn bão tố và thác lũ, vượt qua giới hạn về thời gian và chiếm lĩnh mọi không gian. Nhịp điệu bài hát cứ gấp dần, cao dần rồi vút lên trong đoạn cao trào:
Tình ta như hàng cây
Đã yên mùa bão gió
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ
Cao trào của nhịp điệu cũng là cao trào của cảm xúc. Cảm xúc của nữ sĩ Xuân Quỳnh như hòa quyện làm một với cao độ của nhạc điệu. Nhịp điệu đang khoan thai bỗng dần dần vút cao như một lời khẳng định đầy sức mạnh nơi trái tim phụ nữ đang yêu: Tình ta như hàng cây/ Đã yên mùa bão tố… Giọng hát của Thu Hiền “bản sắc” nhất khi hát đến đoạn điệp khúc:
Thời gian như ngọn gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi…
Ca khúc Thơ tình cuối mùa thu được nhạc sỹ Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của nữ sĩ Xuân Quỳnh qua sự thể hiện của nghệ sĩ Thu Hiền đã từng làm xao xuyến bao trái tim người nghe. Người ta vẫn nói thơ và nhạc là hai người bạn tâm giao, dựa vào nhau để tồn tại quả là không sai. Trong thơ cũng phải có nhạc và ca từ cho nhạc cũng phải đậm chất thơ.
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu là người đặc biệt có duyên với thi ca khi những ca khúc để đời của ông là do phổ thơ: Bóng cây kơnia, Thuyền và biển… Có lẽ khi sáng tác bài thơ này, trong tâm khảm của Xuân Quỳnh đã có một dòng nhạc chảy qua, và hơn ai hết, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu là người hiểu và gõ nhịp được nó. Hai nghệ sĩ như có những rung động trùng phùng.
Nhiều người thích bài hát này vì lời thơ mượt mà, sâu sắc nhưng cũng có người đã nghe bao lâu mà không hề biết đó là thơ của nữ sĩ Xuân Quỳnh - vốn nổi tiếng với những vần thơ nữ tính đến nao lòng.
Hai thi phẩm được phổ nhạc nổi tiếng nhất của Xuân Quỳnh chính là hai ca khúc của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu: Thuyền và biển, Thơ tình cuối mùa thu. Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đã phổ nhạc cho 4 bài thơ của chị: Ru (năm1963), Thơ tình cuối mùa thu (tháng 3/1980), Thuyền và biển và Sóng (3/1986). Trong đó phổ biến nhất là bài Thuyền và biển và Thơ tình cuối mùa thu.
Giữa Xuân Quỳnh và nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu như có một mối duyên tiền định, theo lời kể của nhạc sĩ thì ông không chỉ hiểu mà còn biết rất rõ về Xuân Quỳnh bởi ông và gia đình nữ sĩ cùng sống ở khu tập thể 96 phố Huế, căn hộ nhà ông sát cạnh hộ nhà thơ Lưu Quang Thuận (bố Lưu Quang Vũ).
Khi Xuân Quỳnh về sống với Lưu Quang Vũ, nhà nhạc sĩ và nhà ông Thuận cùng nhường cho đôi vợ chồng mới hai cái… phòng tắm sát vách. "Họ đập bỏ bức vách để có căn hộ… 4 mét vuông, chật chội là thế nhưng họ đã sống bên nhau cho đến lúc không còn hiện diện trên cõi đời này…" - Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu từng tâm sự như vậy.
Mối duyên trùng phùng ấy lại đến lần nữa khi một buổi tối, cách đây hơn 20 năm, một giáo viên của Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh đến thăm và hát cho nhạc sĩ nghe bài hát Thuyền và biển, thơ của Xuân Quỳnh do ai đó phổ nhạc. Ông rất tâm đắc về nội dung bài thơ, nhưng phần nhạc, ông cảm thấy chưa hài lòng, và bảo họ chép lại bài thơ và ca khúc Thuyền và biển ra đời với mười hai câu đoạn cuối của bài thơ.
Xuân Quỳnh yêu nhất mùa thu, yêu nhất hoa cúc vàng, như một định mệnh nghiệt ngã, chị sinh ra vào cuối thu (6/10/1942) và từ biệt cõi đời lúc chớm thu (29/8/1988). Tác giả của Sân ga chiều em đi, Hoa cỏ may, Nói cùng anh… - người phụ nữ dung dị có nét chữ ngả nghiêng như cỏ dại lại có cuộc đời nghiêng ngả.
Đã có một thời, chị và Lưu Quang Vũ sống chật vật đến mức hai vợ chồng chung nhau một đôi dép, họ sẻ chia nhau mọi lo toan, cùng những niềm vui trong nghệ thuật và trong cuộc sống thường nhật. Đã nhiều lần chị linh cảm về một sự ra đi: "Em chẳng dám tin sẽ là mãi mãi/ Hôm nay yêu mai có thể xa rồi"…
Và:
Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ,
Không gian xao xuyến chuyển sang mùa.
Tên mình ai gọi sau vòm lá,
Lối cũ em về nay đã thu… (Hoa cỏ may)
Cánh chuồn nhỏ bé ấy đã kiên cường chống chọi với “gió Lào” để bay qua những ụ “cát trắng” khô khát nhưng rồi cũng phải dừng lại khi định mệnh gọi tên. Vụ tai nạn đã cướp đi hai nghệ sĩ tài năng và cả một nghệ sĩ tương lai – bé Lưu Quỳnh Thơ, lúc đó mới 13 tuổi khiến lời hát kia ám ảnh như một lời nguyền linh nghiệm:
Chỉ còn anh và em
Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại...
Xuân Quỳnh yên nghỉ cùng Lưu Quang Vũ đã tròn 20 năm nay nhưng những vần thơ mà chị để lại vẫn ngân nga và có sức bám rễ trong lòng người đọc. Thơ tình cuối mùa thu vẫn hát lên trong mỗi người khi thu về với những cảm thức đau đáu về thời gian và niềm tin yêu mãnh liệt về một tình yêu vĩnh hằng. Hai mươi năm ở chốn xa xôi vĩnh hằng, chắc hẳn chị vẫn ngày đêm “tự hát”.
Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi.
Ca khúc: THƠ TÌNH CUỐI MÙA THU
Thơ: Xuân Quỳnh
Nhạc: Phan Huỳnh Điểu
Một ngày chớm thu, vọng lại đâu đây Thơ tình cuối mùa thu… Ca từ và giọng hát ngọt ngào cùng âm điệu Bắc Bộ đầy mê hoặc kia có thể kéo người ta về vùng hồi ức, chợt thấy mình khác lạ như lâu lắm rồi mới được rung động sau những tháng ngày vô cảm trước bộn bề công việc.
Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng.
Mùa Thu đi cùng lá…
Khúc dạo đầu với những giọt đàn bầu trong trẻo, dìu dặt, sau đó âm hưởng vang dần, gấp vội đưa người nghe vào một không gian trữ tình của nhạc và thơ. Giọng hát ngọt ngào của ca sỹ chậm rãi vang lên như một lời ngâm thơ thủ thỉ nhẹ nhàng nhưng vẫn có chút gì thảng thốt...
Vẫn là lá vàng, mây trắng, hoa cúc vàng… - những hình ảnh muôn thưở như một hằng số của mùa thu nhưng ca từ của nhà thơ Xuân Quỳnh có sức lay động lớn bởi sự mộc mạc, chân thành riêng chị. Nữ sĩ không ngần ngại “để lộ mình” trước độc giả mà thốt lên một thán từ: thưa thớt quá, rồi tự vấn mình: phải chăng lá về rừng… Chính vì tự nhiên và chân thật nên người nghe dễ hòa cùng dòng cảm xúc của ca khúc.
Lời thơ càng nồng nàn, nhạc điệu càng thiết tha như dẫn dụ người nghe lạc vào một thế giới khác – trái tim đang yêu của người phụ nữ. Những thổn thức và rung động đầy tinh tế nơi Xuân Quỳnh đã bộc bạch được hết những nỗi niềm của phái nữ. Những cung bậc của tình yêu: rung động, xao xuyến, nhớ nhung, nồng nàn, lo âu, hoài nghi, buồn nhớ… tất cả đều được chị trải lòng trong thơ.
Thơ của chị cũng mộc mạc, dung dị như chính con người chị, bởi vậy, mỗi một bài thơ (đặc biệt là những thi phẩm dài hơi) của Xuân Quỳnh giống như một câu chuyện về tình yêu.
Thơ tình cuối mùa thu là khúc tự tình của chính nữ sĩ về tình yêu bất diệt nơi con tim mình, nhân vật “anh” chỉ xuất hiện ở những điệp khúc (Chỉ còn anh và em…) nhưng ta vẫn có cảm giác như chị đang đối thoại để hai người sóng đôi, sẻ chia và cùng nhau đi trên hành trình tình yêu: Chỉ còn anh và em/ Cùng tình yêu ở lại…
Có lẽ cảm xúc mùa ùa về trong mỗi người đậm nét nhất vẫn là lúc chớm mùa. Mùa thu với hơi may lạnh như đem về vẻ trầm tư cho không gian và lòng người. Trong mỗi người, ai cũng có những cảm thức về thời gian. Càng nhiều tuổi, người ta càng hay nghĩ về sự trôi chảy của thời gian, tuổi đời ngày càng nhiều thêm, mà “những gì đã qua đã qua/sẽ không bao giờ trở lại…”.
Mỗi khi nghe giai điệu tha thiết, trữ tình của bài hát, lòng người lại có gì xốn xang, mỗi người lại thấy tình yêu thật đẹp, tình yêu có sức mạnh vượt qua mọi cơn bão tố và thác lũ, vượt qua giới hạn về thời gian và chiếm lĩnh mọi không gian. Nhịp điệu bài hát cứ gấp dần, cao dần rồi vút lên trong đoạn cao trào:
Tình ta như hàng cây
Đã yên mùa bão gió
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ
Cao trào của nhịp điệu cũng là cao trào của cảm xúc. Cảm xúc của nữ sĩ Xuân Quỳnh như hòa quyện làm một với cao độ của nhạc điệu. Nhịp điệu đang khoan thai bỗng dần dần vút cao như một lời khẳng định đầy sức mạnh nơi trái tim phụ nữ đang yêu: Tình ta như hàng cây/ Đã yên mùa bão tố… Giọng hát của Thu Hiền “bản sắc” nhất khi hát đến đoạn điệp khúc:
Thời gian như ngọn gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi…
Ca khúc Thơ tình cuối mùa thu được nhạc sỹ Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của nữ sĩ Xuân Quỳnh qua sự thể hiện của nghệ sĩ Thu Hiền đã từng làm xao xuyến bao trái tim người nghe. Người ta vẫn nói thơ và nhạc là hai người bạn tâm giao, dựa vào nhau để tồn tại quả là không sai. Trong thơ cũng phải có nhạc và ca từ cho nhạc cũng phải đậm chất thơ.
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu là người đặc biệt có duyên với thi ca khi những ca khúc để đời của ông là do phổ thơ: Bóng cây kơnia, Thuyền và biển… Có lẽ khi sáng tác bài thơ này, trong tâm khảm của Xuân Quỳnh đã có một dòng nhạc chảy qua, và hơn ai hết, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu là người hiểu và gõ nhịp được nó. Hai nghệ sĩ như có những rung động trùng phùng.
Nhiều người thích bài hát này vì lời thơ mượt mà, sâu sắc nhưng cũng có người đã nghe bao lâu mà không hề biết đó là thơ của nữ sĩ Xuân Quỳnh - vốn nổi tiếng với những vần thơ nữ tính đến nao lòng.
Hai thi phẩm được phổ nhạc nổi tiếng nhất của Xuân Quỳnh chính là hai ca khúc của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu: Thuyền và biển, Thơ tình cuối mùa thu. Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đã phổ nhạc cho 4 bài thơ của chị: Ru (năm1963), Thơ tình cuối mùa thu (tháng 3/1980), Thuyền và biển và Sóng (3/1986). Trong đó phổ biến nhất là bài Thuyền và biển và Thơ tình cuối mùa thu.
Giữa Xuân Quỳnh và nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu như có một mối duyên tiền định, theo lời kể của nhạc sĩ thì ông không chỉ hiểu mà còn biết rất rõ về Xuân Quỳnh bởi ông và gia đình nữ sĩ cùng sống ở khu tập thể 96 phố Huế, căn hộ nhà ông sát cạnh hộ nhà thơ Lưu Quang Thuận (bố Lưu Quang Vũ).
Khi Xuân Quỳnh về sống với Lưu Quang Vũ, nhà nhạc sĩ và nhà ông Thuận cùng nhường cho đôi vợ chồng mới hai cái… phòng tắm sát vách. "Họ đập bỏ bức vách để có căn hộ… 4 mét vuông, chật chội là thế nhưng họ đã sống bên nhau cho đến lúc không còn hiện diện trên cõi đời này…" - Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu từng tâm sự như vậy.
Mối duyên trùng phùng ấy lại đến lần nữa khi một buổi tối, cách đây hơn 20 năm, một giáo viên của Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh đến thăm và hát cho nhạc sĩ nghe bài hát Thuyền và biển, thơ của Xuân Quỳnh do ai đó phổ nhạc. Ông rất tâm đắc về nội dung bài thơ, nhưng phần nhạc, ông cảm thấy chưa hài lòng, và bảo họ chép lại bài thơ và ca khúc Thuyền và biển ra đời với mười hai câu đoạn cuối của bài thơ.
Xuân Quỳnh yêu nhất mùa thu, yêu nhất hoa cúc vàng, như một định mệnh nghiệt ngã, chị sinh ra vào cuối thu (6/10/1942) và từ biệt cõi đời lúc chớm thu (29/8/1988). Tác giả của Sân ga chiều em đi, Hoa cỏ may, Nói cùng anh… - người phụ nữ dung dị có nét chữ ngả nghiêng như cỏ dại lại có cuộc đời nghiêng ngả.
Đã có một thời, chị và Lưu Quang Vũ sống chật vật đến mức hai vợ chồng chung nhau một đôi dép, họ sẻ chia nhau mọi lo toan, cùng những niềm vui trong nghệ thuật và trong cuộc sống thường nhật. Đã nhiều lần chị linh cảm về một sự ra đi: "Em chẳng dám tin sẽ là mãi mãi/ Hôm nay yêu mai có thể xa rồi"…
Và:
Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ,
Không gian xao xuyến chuyển sang mùa.
Tên mình ai gọi sau vòm lá,
Lối cũ em về nay đã thu… (Hoa cỏ may)
Cánh chuồn nhỏ bé ấy đã kiên cường chống chọi với “gió Lào” để bay qua những ụ “cát trắng” khô khát nhưng rồi cũng phải dừng lại khi định mệnh gọi tên. Vụ tai nạn đã cướp đi hai nghệ sĩ tài năng và cả một nghệ sĩ tương lai – bé Lưu Quỳnh Thơ, lúc đó mới 13 tuổi khiến lời hát kia ám ảnh như một lời nguyền linh nghiệm:
Chỉ còn anh và em
Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại...
Xuân Quỳnh yên nghỉ cùng Lưu Quang Vũ đã tròn 20 năm nay nhưng những vần thơ mà chị để lại vẫn ngân nga và có sức bám rễ trong lòng người đọc. Thơ tình cuối mùa thu vẫn hát lên trong mỗi người khi thu về với những cảm thức đau đáu về thời gian và niềm tin yêu mãnh liệt về một tình yêu vĩnh hằng. Hai mươi năm ở chốn xa xôi vĩnh hằng, chắc hẳn chị vẫn ngày đêm “tự hát”.
Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi.
Theo TuanVietnamnet
Áo Lụa Hà Đông - Thơ Nguyên Sa / nhạc Ngô Thụy Miên
Áo Lụa Hà Đông là một bài hát nổi tiếng của Nhạc sĩ Ngô
Thụy Miên, được phổ Nhạc từ bài Thơ cũng rất nổi tiếng của Thi sĩ Nguyên Sa (Trần
Bích Lan).
Ai trong chúng ta cũng từng một lần hát bài hát trên, nhưng ít người biết xuất xứ bài Thơ từ một cuộc thi Hoa hậu đầu tiên ở Viet Nam. Vào năm 1930, xứ Bắc kỳ tổ chức cuộc thi Hoa hậu ở Hanoi, cho bất cứ ai, làm nghề gì, không kể tuổi tác..miễn là khi đi thi phải mặc Áo Lụa Hà Đông. Cuối cùng, người được đăng quang trong cuộc thi là người đẹp Lý Lệ Hằng. Cô xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở Thái Bình, vì mưu sinh phải trôi nổi lên Hanoi kiếm sống và làm nghề hát Cô đầu cho các quán rượu.
Sau khi thay đổi cuộc đời, Cô trở nên nổi tiếng và là niềm ước mơ của bao Công tử nhà giàu trong cả nước. Tuy nhiên chẳng ai có thể với tới được người đẹp “chân lấm, tay bùn” này và chỉ một thời gian sau Lý lệ Hằng trở thành người tình của Quốc Vương Bảo Đại.
Có lẽ cũng như bao chàng trai si mê sắc đẹp khác, dù đã trải qua hơn 20 năm sau, nhà thơ Nguyên Sa vẫn mơ tưởng đến nụ cười, ánh mắt khuynh đảo của Hoa hậu đầu tiên và buộc Ông phải viết bài thơ ca ngợi người đẹp mặc áo lụa ấy.
Và đây là nguyên văn bài thơ Áo Lụa Hà Đông:
Ai trong chúng ta cũng từng một lần hát bài hát trên, nhưng ít người biết xuất xứ bài Thơ từ một cuộc thi Hoa hậu đầu tiên ở Viet Nam. Vào năm 1930, xứ Bắc kỳ tổ chức cuộc thi Hoa hậu ở Hanoi, cho bất cứ ai, làm nghề gì, không kể tuổi tác..miễn là khi đi thi phải mặc Áo Lụa Hà Đông. Cuối cùng, người được đăng quang trong cuộc thi là người đẹp Lý Lệ Hằng. Cô xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở Thái Bình, vì mưu sinh phải trôi nổi lên Hanoi kiếm sống và làm nghề hát Cô đầu cho các quán rượu.
Sau khi thay đổi cuộc đời, Cô trở nên nổi tiếng và là niềm ước mơ của bao Công tử nhà giàu trong cả nước. Tuy nhiên chẳng ai có thể với tới được người đẹp “chân lấm, tay bùn” này và chỉ một thời gian sau Lý lệ Hằng trở thành người tình của Quốc Vương Bảo Đại.
Có lẽ cũng như bao chàng trai si mê sắc đẹp khác, dù đã trải qua hơn 20 năm sau, nhà thơ Nguyên Sa vẫn mơ tưởng đến nụ cười, ánh mắt khuynh đảo của Hoa hậu đầu tiên và buộc Ông phải viết bài thơ ca ngợi người đẹp mặc áo lụa ấy.
Và đây là nguyên văn bài thơ Áo Lụa Hà Đông:
Nắng Sài gòn anh đi mà chợt mát
bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
thơ của anh vẫn còn nguyên lụa trắng
anh vẫn nhớ em ngồi đây tóc ngắn
mà mua thu dài lắm ở chung quanh
linh hồn anh vội vã vẽ chân dung
bay vội vã vào trong hồn mở cửa
gặp một bữa, anh đã mừng một bữa
gặp hai hôm thành nhị hỹ của tâm hồn
thơ học trò anh chất lại thành non
và đôi mắt ngất ngây thành chất rượu
em không nói đã nghe từng gia điệu
em chưa nhìn mà đã rộng trời xanh
anh trông lên bằng đôi mắt chung tình
với tay trắng, em vào thơ diễm tuyệt
em chợt đến, chợt đi, anh vẫn biết
trời chợt mưa, chợt nắng, chẳng vì đâu
nhưng sao đi mà không bảo gì nhau
để anh gọi, tiếng thơ buồn vọng lại
để anh giận, mắt anh nhìn vụng dại
giận thơ anh đã nói chẳng nên lời
em đi rồi, sám hối chạy trên môi
những tháng ngày trên vai buồn bỗng nặng
em ở đâu, hỡi mùa thu tóc ngắn
giữ hộ anh màu áo lụa Hà Đông
anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
giữ hộ anh bài thơ tình lụa trắng
bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
thơ của anh vẫn còn nguyên lụa trắng
anh vẫn nhớ em ngồi đây tóc ngắn
mà mua thu dài lắm ở chung quanh
linh hồn anh vội vã vẽ chân dung
bay vội vã vào trong hồn mở cửa
gặp một bữa, anh đã mừng một bữa
gặp hai hôm thành nhị hỹ của tâm hồn
thơ học trò anh chất lại thành non
và đôi mắt ngất ngây thành chất rượu
em không nói đã nghe từng gia điệu
em chưa nhìn mà đã rộng trời xanh
anh trông lên bằng đôi mắt chung tình
với tay trắng, em vào thơ diễm tuyệt
em chợt đến, chợt đi, anh vẫn biết
trời chợt mưa, chợt nắng, chẳng vì đâu
nhưng sao đi mà không bảo gì nhau
để anh gọi, tiếng thơ buồn vọng lại
để anh giận, mắt anh nhìn vụng dại
giận thơ anh đã nói chẳng nên lời
em đi rồi, sám hối chạy trên môi
những tháng ngày trên vai buồn bỗng nặng
em ở đâu, hỡi mùa thu tóc ngắn
giữ hộ anh màu áo lụa Hà Đông
anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
giữ hộ anh bài thơ tình lụa trắng
Mãi đến năm 1969, khi nghe câu chuyện về Hoa hậu “thuần nông” phút chốc trở
thành người yêu của ông Vua cuối cùng Việt Nam, chàng trai Ngô Thụy Miên đã viết
nên ca khúc nổi tiếng “Áo Lụa Hà Đông” khi mới 21 tuổi, được phổ lời từ bài Thơ
của Nguyên Sa như để ngưỡng mộ những cô gái tựa như đóa sen vươn lên từ đầm lầy.











Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét