Hoa sớm - Nơi mùa xuân đi qua

Hoa sớm - Nơi mùa xuân đi qua

Vũ trụ không có đầu và không có kết thúc. Hay nói đúng hơn, con người không biết nó bắt đầu từ đâu và sẽ đi về nơi nào. Chỉ các mùa nối tiếp trôi nổi, tuần hoàn đều như lưu thông tin. Nếu nó “tắc nghẽn” ở đâu đó, e vũ trụ sẽ tới tận thế ngày.
Thành ra, người ta thấy mùa xuân đến rồi đi, ba tháng vàng. thế nhưng, ít ta cũng có lý do để chờ đợi, bởi mùa xuân sẽ trở lại. Như trẻ cứ hoài đến Tết, người trẻ mong đến chiều thứ bảy. Chỉ có người lại không thể mong đợi đến mùa xuân lần thứ hai.
Xuân đến nghĩa là xuân đang qua
Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già
Và xuân hết nghĩa là tôi cũng bị mất.
(Vội vàng - Xuân Diệu)
Xuân xanh sẽ qua, tuổi trẻ, tình yêu sẽ trở thành hoài niệm. Người ta chỉ mong hạnh phúc ở kiếp kiếp chứ không cần mơ tưởng gì “chim liền cánh, cây cành” ở kiếp sau. Nên buồn cho ai khi mùa xuân qua rồi ngơ ngác, bơ vơ...
Có lẽ vì thế, đọc Hoa sớm của Phan Thị Vàng Anh, người ta cũng “bâng khuâng mơ hồ” vì cái cảm giác “mai nở rồi mà vẫn chưa thành Tết”. Dòng thời gian trôi qua, câu chuyện cũng nương theo, mạch sự kiện đều đi qua những ngày cuối năm náo nhiệt, rồi Tết hiu quạnh trong lòng người và những đóa mai nở rộ, cố gắng bung mình đặc hết cây mà vẫn không. spring... Con người vì thế cũng phải trôi theo, dù muốn níu lại, dù muốn dừng chân.
Hoa muộn và thời gian:
Hoa sớm giải nhất cuộc thi truyện ngắn mini của tạp chí Thế giới mới năm 1994. Đúng tinh thần tên là “truyện ngắn mini”, Hoa sớm cũng thu nhỏ, bẻ ngắn, đặt vừa lên hai mặt giấy A4. Đọc một việc là hết chuyện, cũng nhanh chóng như khúc thời gian “gần cuối năm” đến “hết Tết” mà câu chuyện.
Tác giả của nó, Phan Thị Vàng Anh, là cây bút trẻ một thời được chú thích bởi một số truyện ngắn Khi người ta trẻ, Thể loại, Yêu… Nằm trong mạch văn của dòng truyện ngắn 1975-2005, truyện của Vàng Anh đều có ràng buộc cốt truyện và thời gian của điều kiện thường được trùng lặp với thời gian của truyện kể. Tức là đây là truyện kiểu có cốt truyện có niên đại thời gian. Các sự kiện diễn ra theo tuần tự logic nhân kết quả, khớp với nhau trên cả hai trục lịch biểu và thời gian trần thuật. Hoa muộn cũng được xây dựng với thời gian chất lượng tính toán.
Short set the people read into ngay giữa dòng đời sống, trên một khúc sông nào đó của đời người rồi đẩy ta đi tiếp: “Những vườn xung quanh, mai đã bắt đầu trụi lá”. Không mở ra là những vườn mai xung quanh, bài hát cũng đã được định vị thời gian cho những gì sắp diễn ra: “mai”, “đã bắt đầu”… Để rồi không gian sẽ thu về vườn mai còn ở trong lá nhà cô Hạc, không ngừng nghỉ ở đó, chỉ có thời gian vẫn chạy, để rồi đối lập với thời gian vũ trụ với đời người, nhất là người phụ nữ.
Truyện ngắn, các sự kiện cũng và đơn giản. Ta có thể thấy liên tục chuỗi sự kiện “blốc” (các đoạn của sự kiện cấu trúc, văn bản) theo cách đánh số thứ tự của tác giả chính trong truyện:
1/ Gần cuối năm - Vườn mai nhà Hạc vẫn còn nguyên lá.
2/ Không có ai lá - Tết không có mai.
3/ Hết Tết - Bà cụ cẩn lá cho mai nở - Hạc cùng anh đi ngắm hoa.
Logic tự động của sự kiện theo một điểm chính nhất định là niên biểu của truyện. Và ở đây, nó được dựng lên theo dòng thực tế. Thời gian cũng tự động tuân theo thuật toán, không điều chỉnh, chỉ có đoạn trần nhắc lại về “những chú nhỏ” đi qua vườn mai và những mùa xuân đời Hạc trong sự kiện thứ nhất. Sự việc tái diễn cũng vừa qua ngắn gọn, điểm, lướt qua: từ “mấy năm nay” không ai bằng lá mai cho, đến cụ thể “Tuyến lấy vợ, Nhật xuất cảnh, Chức năng đây mấy hôm chạy xe vèo vèo ngoài ngã ba, chủ đề con gái bé như cái kẹo…”, rồi quay lại xa hơn là“ những chú bé xưa ”thoáng qua đời Hạc, để lại một vài dấu vết, một vài kỷ niệm trong nhà, in garden, in memory of every people. Những sự kiện lặp lại: “Những chú nhỏ… tay cầm lái, đứng dở trên cái ghế xếp gỗ, hay khom lưng giữa tán gái già, lá… Hạc lúc còn gốc mít, lúc đi quanh “chú nhỏ”, nói chuyện “ngôn tình”, đôi khi buồn cười, thấy hình như đã nói những câu như thế này, cũng trong tiếng lạt xạt quét vườn năm xui xẻo, với người năm khổ. Đã về rồi, nấn ná ở cổng, hẹn tết đến coi hoa nở, trước tết chứ, để ngoài chợ… , thấy xa xôi như đã qua lâu lắm rồi.
Tại sự kiện blốc 1, thời gian có sự trở ngược về phía trước trong ký ức của nhân vật:
Cuối năm Cách đây mấy hôm; Mấy năm nay Năm xưa
(Show at) (Quá khứ) (Quá xa hơn)
Theo logic trần thuật, sự kiện đầu tiên phải là sự kiện cách xa nhất. Nhưng ở đây chỉ là lời nhắc yếu tố trong tự sự quay ngược theo lý thuyết thời gian. Nó không thể hiểu được vào thời gian cấu trúc của truyện. Sự hoài niệm về những ngày xưa trẻ trung, nhiều người theo đuổi của Hạc là những đoạn, đoạn trong ý thức, tâm trạng, mạch suy nghĩ của nhân vật, nó như đối lập với thực tế tại “vườn mai đặc lá” mà chẳng có ai đến giá trị. Ngoái lại những mùa mai, chỉ nghe ngậm ngùi: “Người vô duyên, không giữ được ai quá một năm!”.
Trên chính thời gian của truyện, các sự kiện diễn ra trong hiện tại, tính từ thời điểm phát ngôn ngữ của người kể chuyện. Như vậy không có từ “đang” hay “sẽ”, chỉ có 5 từ “đã”, cái nào cũng trôi qua, giật mình:
“Mai have start up the trụi lá”
“Mấy năm nay chẳng có ai đến lá mai cho Hạc…”
“Năm nay mình đã bao nhiêu tuổi…”
Và rất nhiều từ thời gian cụ thể chỉ: “gần cuối năm”, “năm nay”, “28 Tết”, “mùng 1, mùng 2”, “Hết Tết!”, “Bây giờ”…; mơ hồ hơn một chút “chiều kia”, “khi mình còn trẻ”… Ngay cái tên truyện, Hoa sớm, cũng là dấu hiệu của gân, gợi cảm giác trễ, hoang vắng.
The time of the story of the Cấu trúc vì thế cũng được xác định rõ ràng và tự động tuần. Trước Tết, Tết rồi hết Tết, mùa xuân đi qua không chờ đợi ai, kể cả những người dành trọn vẹn tình yêu cho một mùa duy nhất. Hình như khoảnh khắc chuyển mùa, chuyển năm không gây nổi bật. Sự việc bận rộn của mọi người đã bỏ qua vườn mai còn sót lại lá đặc biệt, không bung nổi mình để khai thác những bông hoa, cũng như cái nhát, trễ nải, lẻ loi pha chút cay đắng trong lời nói, suy nghĩ của Hạc cứ lướt qua những câu rất ngắn, trên nhịp thời gian cắt ngắn. Tác giả thiết lập các mốc thời gian, tạo không khí rất tốt cho truyện, gần giống như mọi người và mọi người thấy, người đọc thấy mùa xuân đi qua thật nhanh và chìm trong lòng mỗi lúc một cô đơn và trống trải.
Nhìn trần thuật:
Người trần thuật trong Hoa xếp ở ngôi thứ ba, không tham gia mọi hành động trong truyện. Lẩn khuất dưới câu trả lời cảm xúc, suy nghĩ, hồi tưởng, cách miêu tả, cả những câu trả lời không biết của ai… “Bên ấy chưa có lá à?”. “Lá mai cả không ai”. “Nở quá đi chứ”, “Ờ, đúng rồi…”. “Họ không biết nói gì, giám đốc trang như giám khảo Hội hoa xuân”… Kiểu người trần thuật “biết hết” vốn không còn mới mẻ nhưng ở đây, tác giả cũng khéo léo hơn khi cứ chuyển dần điểm nhìn từ người. chuyện sang nhân vật đến lúc hòa hợp thành đôi mắt của nhân vật, nhìn đời, mùa xuân và từng sự kiện diễn ra với cảm giác của một cô gái có lẽ đã quá tiếc thì: Miêu tả Hạc và cảm xúc bên trong như thân nhập “Hạc (…) đôi khi buồn cười, thấy hình như đã nói những câu như thế này, cũng trong tiếng thổi quét vườn, vào năm khổ, with people years”. Cách viết “Ờ, đúng rồi…”, “à, trước Tết chứ…”, cứ vu vơ như dòng suy nghĩ của Hạc, lời của Hạc, mà cũng có khi chính là lời của người trần thuật “biết hết”. Cả cách miêu tả “anh ta lù khù, tay khư khư cái vàng như củ nghệ, chậm, mãi mới dệt được để vào nhà” như đồng tình với cái Hạc: “Khi mình còn trẻ, this size don't hòng bò to near!”.
Lời thoại trực tiếp và lời gián tiếp hòa hợp trong một điệu ngữ, truyện vì thế cũng như tuôn ra từ tâm của nhân vật. Sự hội tụ điểm nhìn của những người trong chuyện và cả độc giả biểu hiện xu hướng hiện đại hóa, tọa độ “tại đây” cho tất cả sự kiện trong truyện. This is also a special point of the short story with the cốt truyện sự kiện biên giới. Truyện và chuyện vì thế đều là những kết nối không khép kín, đang trôi nổi trên hiện tại thời gian. Hoa sớm chỉ có hiện tại dở dang, quá khứ trôi về phía xa lăng.
Và… nơi mùa xuân đi qua:
Mùa xuân ở miền Nam đặc trưng bởi hoa mai. Cuối năm, người ta nhớ lại lá để mai nở đúng vào dịp Tết. “Những vườn xung quanh, mai đã bắt đầu trụi lá”. Chỉ có vườn mai nhà cô Hạc như thể bị bỏ rơi, vẫn còn dày đặc. This prefixed given to the current kernel for a string back up by a track but a lot on the management of, trại gà, vườn mai, cả âm thanh lá lạt xạt cũng như đánh thức một thực tế tại giật mình, đúng rồi, mấy năm nay chẳng có ai biết đến lá mai cho Hạc…”.
Người ta đã mặc định vườn mai để đưa vào những ngày tết. Thế là mồng 1, mồng 2... không có mai. Tết như ngày chủ nhật có tiếng pháo, hạc nghĩ. Thực hiện trống trải toàn bộ nền. Mùa xuân đến, mọi người vẫn hồ hởi, mai vườn nhà khác vẫn tươi đẹp, chỉ có lòng anh buồn chán, chỉ có vườn mai nhà Hạc xanh một màu quạnh hiu. Mùa xuân đất trời vẫn hoàn thành, mùa xuân đời người một đi không trở lại. Tuổi xuân đi, tình yêu cũng theo hết. “Từng người tình bỏ ta đi như những dòng sông nhỏ...” (Trịnh Công Sơn). Quy luật bình thường của đời sống, với Hạc, ngậm lại đến thế.
Còn lại những người được đưa ra
Hết duyên đi sớm về một mình
(Ca dao)
Mai rồi cũng nở, sau ngày Tết. Những ngày vui qua mau, mọi người không khỏi luyến tiếc với đời sống thường nhật. Giờ đây, mai mới nở, nhờ bàn tay bà cụ và lòng “tội nghiệp”. Một “chú thích nhỏ” mới xuất hiện, “lù khù” và “Ngừng” tô đậm thêm trò đùa của Hạc. “Hai người khoanh tay bước, chỉ có tiếng lá mai lạt xạt dưới chân, họ vẫn không biết nói gì, sợ trang như giám sát Hội hoa xuân… Và nắng tắt dần, như một dải voan cũ vắt trên ngọn cây nhạt…”. Xuất hiện trở lại cái âm thanh “lạt xạt” của lá vườn, nhưng lần này chỉ có tiếng lá, không có tiếng nói, tiếng cười, những chuyện “ngôn tình”… Chỉ có chiều thấp, hạn chế, chậm chậm buồn. Có thể, nếu Hạc có đọc Kinh Thi (Trung Quốc), biết đâu cô ấy sẽ nhớ đến bài thơ Sở hữu mai và đồng cảm với người đồng cảnh ngộ,
Cây mai rụng
Quả bảy trên cành
Ai là người cầu mình
Tính sao cho kịp ngày lành lạnh
Cây mai rụng
Ba kết quả trên
Ai là kẻ cầu ta
Tính sao cho tắt là ngày mai.
Cây mai rụng
Nghiêng giỏ xách
Cầu ta ai đó nửa tiếng
Tính sao cho kịp bảo vệ.
(Tản Đà dịch)
Short mini Truyện có dung lượng từ hạn chế nhưng không đồng nghĩa với “short” về nội dung. Short time gap to keon to the gioi thi co the lam duoc. Hoa văn của Phan Thị Vàng Anh cũng được tìm thấy cách xử lý riêng qua câu ngắn cấu trúc, nhịp điệu nhanh, nhanh và các điểm nhìn nhất định cũng như sự kiện chuỗi. Điều đó làm cho đời sống bên trong tác phẩm gắn kết với thực tế, với bên ngoài đời sống, hòa vào dòng đời thực, tuy không phải để chuyển động, nhưng như một giai điệu buồn, âm thầm, ngậm ngùi cho một người đời, cho một mùa hoa. Trong ngắn truyện, tác giả đan xen và mô tả. Có những câu miêu tả mà dung tích cao, đôi khi hàm chứa chất thơ và tâm trạng, gợi cảm giác rộng lớn.
Cuối truyện là một câu miêu tả giàu cảm xúc, thả ra như một tiếng thở dài miên man. “Và ánh sáng tắt dần, như một chiếc váy cũ kỹ lưỡng trên ngọn cây, lá nhạt...”
Nơi mùa xuân đi qua...
Không ai có thể làm được để cô đơn, cố gắng tự làm như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn: “Hãy vui như mọi ngày. Dù chiều nay không ai qua đây, hãy hỏi thăm tôi một lời, vẫn yên tâm chờ đêm tới. Dù vui lòng như con đường dài đi xa… ”(Hãy cứ vui như mọi ngày).

Mùa xuân 2007

Nguyễn Phương Khánh

Theo https://cnx.org/