Làng cổ Đường Lâm với không gian văn hóa tâm linh

Làng cổ Đường Lâm với không gian văn hóa tâm linh

Hà Nội vào những ngày mưa sập sùi nhưng cũng chính thời tiết ấy thúc giục chúng tôi lên đường đi tìm những cảm giác tươi mới và để được sống trong không gian văn hóa tâm linh tĩnh lặng, linh thiêng. Lần thứ hai đến với làng cổ Đường Lâm, trong lòng chúng tôi vẫn phấn chấn, háo hức và cố tình để ý xem Đường Lâm năm 2012 có những gì thay đổi so với Đường Lâm của 10 năm trước. Nhiều năm mới có dịp quay trở lại Làng cổ, điểm đến đầu tiên vẫn là ngôi chùa Mía.Chùa Mía có tên chữ là Sùng Nghiêm tự, nằm trên sườn đồi vùng đất cổ Đường Lâm, thị xã Sơn Tây. Dấu tích xưa của chùa là một ngôi miếu nhỏ, đến đời Đức Long thứ 4 (năm Nhâm Thân 1632) miếu được xây lại thành chùa lớn như hiện nay.

Thời gian trôi đi, cảnh vật cũng có thay đổi nhưng cổng chùa vẫn thế, lối mòn vào chùa cũng vẫn vậy. Những ngôi tượng Phật trong chùa có vẻ đông đúc lên, vì thế chùa Mía hiện được coi là ngôi chùa có số lượng khổng lồ về tượng. Chùa có đến 287 pho tượng lớn nhỏ, hầu hết những pho tượng đều có từ khi thành lập chùa. Mỗi bức tượng là 1 câu chuyện ca ngợi những đức tính tốt đẹp của con người, dân tộc Việt Nam.

Trong 287 bức tượng đó là 6 pho tượng đồng, 106 pho tượng gỗ và 174 pho tượng làm bằng đất nung được sơn son thếp vàng. Tất cả những bức tượng đều mang giá trị lớn về nghệ thuật. Đặc biệt có bức tượng “Thích Ca nhập niết bàn” là một bức tượng thuộc loại quý hiếm, ít thấy trong các chùa ở miền Bắc cũng như cả nước.

Dãy tượng La hán

Ngoài tượng “Thích ca nhập niết bàn”, chùa còn có bộ 8 pho tượng “Bát Bộ Kim Cương” được làm hoàn toàn bằng đất luyện. Mỗi bức tượng miêu tả tư thế của 1 vị võ tướng đang ở trong tư thế chuẩn bị chiến đấu trừ tà và bảo vệ pháp luật. Miêu tả ngoại hình, tinh thần của những người đầy khí phách, tinh thần thượng võ một cách đầy sống động, đường nét nên bộ tượng “Bát Bộ Kim Cương” đã được coi là điển hình nghệ thuật của tượng Phật.

Ngoài ra, kiến trúc độc đáo của chùa Mía đã bắt hồn vía của khách vãn cảnh chùa cả Tây lẫn Ta, đó là những cột trụ thân gỗ có niên đại lâu đời được chạm trổ hoa văn rồng phượng độc đáo, uy nghi. Chúng tôi bắt gặp nhiều du khách nước ngoài bước vào chùa Mía với đôi mắt ngỡ ngàng bởi tận mắt thưởng ngoạn lối kiến trúc chùa chiền truyền thống, độc đáo của Việt Nam, có tòa tháp Cửu phẩm liên hoa, cây đa cổ thụ…

Tòa tháp Cửu phẩm liên hoa

Kiến trúc chùa truyền thống 
với khắc họa hoa văn rồng phượng

Lấp lánh những ánh sao trời giữa ban ngày 
như đưa du khách lạc vào cõi linh thiêng

Đến Đường Lâm du khách còn có cơ hội được đến với mảnh đất “hai Vua”, là Bố cái Đại vương Phùng Hưng và vua Ngô Quyền. Đình thờ Bố cái Đại vương và lăng mộ Ngô Quyền còn lưu giữ được những sắc màu thời gian, với một thế giới ẩn chứa nhiều điều bí ẩn dần được hé mở.

Cùng lật lại trang sử hào hùng của dân tộc để hiểu rõ hơn công lao to lớn của hai vị vua. Phùng Hưng sinh ra và lớn lên ở làng Cam Lân (xã Đường Lâm), nửa sau thế kỷ VIII, đất nước ta chịu ách đô hộ của nhà Tùy Đường cực kỳ hà khắc. Phùng Hưng đã cùng em là Phùng Hãi và Bồ Phá Cần chiêu tập binh sĩ cùng nhân dân phất cờ khởi nghĩa. Từ quê hương ông đánh thành Tống Bình (Hà Nội), đập tan tành đạo quân xâm lược của Cao Chính Bình, giành lại quyền độc lập tự chủ (791- 802). Nhân dân tôn vinh ông là: Bố Cái Đại Vương!.

Đình thờ Bố cái Đại vương Phùng Hưng

Ngô Quyền là con trai Châu Mục Đường Lâm Ngô Mân (người làng Cam Lâm). Ngô Quyền sinh ra tướng mạo tuấn kiệt hơn người, sáng mắt như sao, sức địch muôn người. Thuở tráng niên đã từng ghì sừng hai con trâu đực đánh nhau làm cho chúng hoảng sợ mà buông nhau bỏ chạy. Lớn lên ông làm nha tướng cho Dương Diên Nghệ, trấn thủ châu Hoan, Châu Ái. Sau loạn Kiều Công Tiễn, ông đã trấn yên nước nhà và tiến hành cuộc kháng chiến chống thù ngoài. Trận đánh trên sông Bạch Đằng năm 938 đánh đuổi quân Nam Hán ra khỏi bờ cõi, mở ra một thời đại mới, độc lập, tự chủ cho dân tộc Việt Nam đã thể hiện sự thông minh, tài trí thiên tài của Ngô Quyền.

Rong ruổi tiếp chặng đường, chúng tôi đến đền thờ và lăng mộ Ngô Quyền, di tích đã được Nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Ở mỗi khu vực đình chùa đều có hàng quán bán đặc sản của Sơn Tây như kẹo dồi, kẹo lạc, chè lam. Sắm chút lễ mọn vào thắp hương để tưởng nhớ công ơn vị anh hùng dân tộc và cầu mong sức khỏe bình an, chúng tôi cảm nhận được một luồng hơi lạnh chạy dọc sống lưng khi ông lão trông nom khu đền và lăng mộ đánh lên một hồi chuông lúc chúng tôi làm lễ.

Đền thờ Vua Ngô Quyền

Lăng mộ Vua Ngô Quyền

Đền và lăng Ngô Quyền được xây dựng trên một đồi đất cao, có tên là đồi Cấm, mặt hướng về phía đông. Đền thờ được xây ở phía trên, cách lăng khoảng 100m. Phía trước lăng là một cánh đồng rộng nằm giữa 2 sườn đồi; một nguồn nước gọi là vũng Hùm chảy ra sông Tích; bên cạnh đó là đồi Hổ Gầm, tương truyền xưa là nơi thuở nhỏ Ngô Quyền thường cùng bạn chăn trâu, cắt cỏ và tập luyện võ nghệ. Đây có lẽ là vị trí đẹp nhất của ấp Đường Lâm xưa.

Đền thờ Ngô Quyền được xây dựng từ lâu đời và đã qua nhiều lần trùng tu. Đền có quy mô khá khiêm tốn, gồm: Nghi Môn, Tả Mạc, Hữu Mạc, Đại Bái (Tiền Đường) và Hậu Cung. Đền được xây bằng gạch, lợp ngói mũi hài, có tường bao quanh. Lăng mộ Vua Ngô Quyền được xây dựng năm Tự Đức thứ 27 (1874) và trùng tu năm Minh Mệnh thứ 2 (1821). Lăng được xây kiểu nhà bia có mái che, cao khoảng 1,5m. Giữa lăng là ngai, trong có bia đá ghi bốn chữ Hán “Tiền Ngô Vương Lăng” (Lăng mộ Vua Ngô Quyền). Đặc biệt, trong quần thể đền và lăng Ngô Quyền, 18 cây duối cổ - tương truyền là nơi Ngô Quyền buộc voi, ngựa - đã được công nhận là “Cây di sản” cấp quốc gia.

Hàng duối cổ thụ được công nhận là cây di sản cấp quốc gia

Tạm biệt mảnh đất hai vua, chúng tôi ra về trong lòng đầy thanh thản khi được tận hưởng những phút giây sống trong không gian văn hóa tâm linh tại Đường Lâm.

TUẤN PHƯƠNG

Theo http://www.vnq.edu.vn/