Nắng thủy tinh huyền diệu

Nắng thủy tinh huyền diệu

"Không ai đã đặt tên cho cái màu nắng ấy, cả tôi cũng vậy. Chính bản thân nắng ấy có tên là nắng thủy tinh. Cái tên cúng cơm của một thứ tinh thể vô nhiễm ở một phút giây màu nhiệm khi được lọt lòng từ thiên nhiên." 

Ca khúc: Nắng thuỷ tinh

Nhạc sĩ: Trịnh Công Sơn

Ca sĩ: Khánh Ly

“Ở Huế mùa hạ thường có những cơn mưa bất chợt. Có khi vào buổi sáng, thường là vào buổi chiều. Một thứ chiều chưa chiều lắm, mưa chưa kịp tạnh hẳn, nắng đã đột ngột bừng lên, sáng bằng một thứ ánh sáng trong vắt như pha lê, như những mảng thủy tinh long lanh trong vườn qua những kẽ lá, qua những khoảng cách chật hẹp giữa những hàng cây.

Không ai đã đặt tên cho cái màu nắng ấy, cả tôi cũng vậy. Chính bản thân nắng ấy có tên là nắng thủy tinh. Cái tên cúng cơm của một thứ tinh thể vô nhiễm ở một phút giây màu nhiệm khi được lọt lòng từ thiên nhiên.” - Trịnh Công Sơn.

Lần đầu tiên khi nghe bài hát, tôi đã thắc mắc không hiểu màu “nắng thuỷ tinh” được hình dung như thế nào? Nắng trong ca từ của Trịnh có nhiều loại. Có cái “nắng mềm” hay “nắng khuya” (Chiều một mình qua phố), có cái “nắng như môi trên phố” (Chiều trên quê hương tôi), lại có cái “nắng buồn” (Hạ trắng) và cũng có cả cái “nắng thuỷ tinh vàng”. Huế hay mưa, và màu nắng thuỷ tinh của Trịnh cũng là một thứ “nắng trong mưa” đầy ám ảnh.

"Màu nắng hay là màu mắt em
Mùa thu mưa bay cho tay mềm
Chiều nghiêng nghiêng bóng nắng qua thềm
Rồi có hôm nào mây bay lên.”

Hình ảnh màu nắng hiện ra trước tiên trong sự đối sánh với màu mắt người thiếu nữ. Nắng xuyên qua làn mưa bay, len khẽ lên thềm, và theo bóng mây tan đi trong không gian… Có chút gì đó nhẹ nhàng đến lạ!

Mùa thu là thời khắc đất trời giao hòa, gió cũng nhẹ, nắng cũng nhẹ, cả những cơn mưa cũng rất đỗi dịu dàng. Chỉ là “mưa bay cho tay mềm”, cho xao xuyến lòng người và đủ để làm mát lành những tâm hồn đa cảm.

“Lùa nắng cho buồn vào tóc em
Bàn tay xanh xao đón ưu phiền
Ngày xưa sao lá thu không vàng
Và nắng chưa vào trong mắt em
Em qua công viên bước chân âm thầm
Ngoài kia gió mây về ngàn
Cỏ cây chợt lên màu nắng
Em qua công viên mắt em ngây tròn
Lung linh nắng thủy tinh vàng
Chợt hồn buồn dâng mênh mang"
Tôi thích sự chuyển đổi thời gian, không gian và hướng nhìn của bài hát. Nắng bắt đầu từ sự ngỡ ngàng khi tác giả bắt gặp trong tóc em, rồi dần dần len qua thềm, lùa vào làn tóc mềm mại. Em đi đến đâu cũng mang nắng theo mình. Mọi chuyển động đều hết sức nhẹ nhàng, tinh tế khiến ta có cảm giác đúng như câu thơ của thi sĩ Xuân Diệu:

“Không gian như có dây tơ

Bước đi sẽ đứt, động hờ sẽ tiêu”

(Mộ khúc)

Bước chân em qua công viên âm thầm và lặng lẽ, để cho nắng “chợt” lan tỏa lên cỏ cây, lên cả đất trời và nhuốm màu cho đôi mắt “ngây tròn”. Cái thứ “nắng thủy tinh” ấy đẹp nhưng man mác buồn. Để rồi khi chiều tàn đêm xuống chỉ còn lại sự chống chếnh của ánh nến hư hao. Nắng đã đi vào và ở lại trong đôi mắt ấy.

Bài hát vẫn theo quy luật của nhạc Trịnh, có một chút gì đó như chiêm nghiệm về cuộc đời, có bóng dáng của một nghệ sĩ già đang ngắm nhìn vạn vật giữa trời đất mênh mang. Bao mùa thu qua tay, bao mùa mưa và bao mùa nắng nối tiếp nhau dệt nên cái vòng tuần hoàn của sự sống. Vậy mà sao vẫn thấy có những điều thật lạ lùng?

“Ngày xưa sao lá thu không vàng”. Có lẽ không hẳn thế, cái tưởng tượng lá thu không vàng chỉ là trong con mắt của người nghệ sĩ đang say. Mùa thu nào lá cũng vẫn vàng, lá cũng vẫn rơi, nhưng màu nắng trong mắt em thì chỉ là khoảnh khắc chợt đến.
Cái phút giây bừng ngộ ấy tác giả đã kịp nhận ra một điều giản dị nhưng sâu sắc từ chính bản thể của nó: “a thấy mình đang tan chảy trong một màu “Nắng thủy tinh” huyền diệu… 

 Hoàng Anh