“Vô cảm” hay tiếng chuông lòng thức tỉnh

“Vô cảm” hay tiếng chuông lòng thức tỉnh

Tác giả đang cùng người đọc suy tư trăn trở trước sự vô cảm của người đời. Rồi chiêm nghiệm: “Người vô cảm hay đời là vô cảm” câu thơ để ngỏ, như lời độc thoại, tự vấn cần đến lời giải đáp ở phía người đọc đã được đồng điệu tìm đến căn nguyên của bệnh vô cảm là do con người hay do đời.

VÔ CẢM

Trái tim gió lang thang không biên giới

Mắt của mây vần vũ những nẻo hoang

Vầng trăng khóc- màn đêm nào chia sẻ

Ngõ cụt vờ như giữa phố không đèn

Cũng âm thanh thuở nồng vấn vít

Nghe lạnh đầu môi hóa đá trái tim đời

Nhoẻn nụ cười mười phân về gượng gạo

Nem nép tủi hờn quệt nhọ làm vui

Ngày chân đất ân tình sao nồng ấm

Tuyết lạnh xứ người như chẳng hề xa

Bữa cơm lẻ cũng một đôi tìm gắp

Muối vừng ơi! vị ngọt mấy ai ngờ…

Người vô cảm hay đời là vô cảm

Vần xoay quanh còn mất một lẽ thường

Ung dung ấy bao giờ dừng bến cũ

Gọi xao lòng hội ngộ giữa thuyền trăng!

Vũ Thiên Kiều

Nhà thơ trẻ Vũ Thiên Kiều đã thành công với thể thơ lục bát truyền thống bằng ngôn ngữ mới lạ, mượt mà âm điệu, đằm sâu ý tưởng. Khi các nhà thơ trẻ thường cách tân cách điệu để làm mới thơ mình theo lối đi riêng, thì Vũ Thiên Kiều vẫn thường bám vào cách viết truyền thống bằng ngôn ngữ thuần Việt. Bài thơ “Vô cảm” của chị theo cách viết đấy. Vẫn tròn trịa câu chữ trong 4 khổ thơ rành rọt đã để lại không ít đồng cảm trong lòng bạn đọc.

Trái tim con người vốn dễ xúc cảm, dễ ngân rung giữa mênh mang cuộc sống, giữa cảnh vật nên thơ của thiên nhiên ban tặng và luôn có nhu cầu giao cảm: “Trái tim gió lang thang không biên giới/ Mắt của mây vần vũ những nẻo hoang”. Lạ thay, khi cuộc sống phát triển, mang hơi thở công nghiệp hóa, đô thị hóa thì những giao cảm của con người với thiên nhiên chừng như thờ ơ mai một: “Vầng trăng khóc- màn đêm nào chia sẻ/ Ngõ cụt vờ như giữa phố không đèn”. Hai từ ngõ cụt đặt trong văn cảnh này thật đắt, tác giả không viết ngõ quê vờ như giữa phố không đèn mà là ngõ cụt. Thể hiện hiện tượng đương đại đang đối nghịch với điều vốn có. Có lẽ người ta quá chạy theo đô thị hóa, điện khí hóa nông thôn mà thờ ơ, lạnh nhạt với vầng trăng ngàn đời tâm giao với ngõ quê đã dệt nên bao ký ức lung linh, bao kỷ niệm ngọt ngào nơi chốn quê của bao thế hệ. Giờ như quay mặt “vờ như phố không đèn”. Câu thơ thật điềm tĩnh nhưng không ít xót xa ngậm ngùi.

Lúc đó thì trái tim thơ lại hoài cổ kiếm tìm. Tác giả tìm về hình tượng thơ ngàn đời không xưa cũ với dung lượng cảm xúc đậm đặc hơn, cường độ cao hơn với nghệ thuật nhân hóa “trái tim gió”, “mắt của mây”, “vầng trăng khóc”, “ngõ cụt vờ” không chỉ bằng thủ pháp mà bằng cảm xúc chân thành để sẻ chia, gởi gắm nỗi lòng trước ứng xử vô cảm của con người với thiên nhiên. Những câu thơ ở thế tương phản vừa thảng thốt, vừa pha chút ngậm ngùi làm lay thức lòng người quá đỗi. Thì ra, trái tim gió, mắt của mây là trái tim, là đôi mắt của con người tâm cảm luôn giao hòa với thiên nhiên để gởi gắm bao nội cảm của mình, để vươn tới chân thiện mỹ.

Khổ thơ thứ nhất, tác giả thể hiện sự trải nghiệm và khám phá chính tâm thức mình, rồi suy tư trăn trở trước sự vô cảm của con người với cảnh vật thiên nhiên ngàn đời gần gũi đã tạo nên tâm hồn con người. Ở 2 khổ thơ tiếp theo vẫn ở thế đối nghịch, thế tương phản, nỗi trăn trở của tác giả càng được dâng cao trước sự đối nhân xử thế lạc lõng, giả trá, bon chen tìm đến mưu cầu riêng mà vờ vịt tạo nên hiệu ứng vô cảm như trọn vẹn, dối lừa chính trái tim mình. Để rồi khi quay về với chiều sâu nhân bản bao day dứt, bao xốn xang lại bùng dâng choáng ngợp: “Nhoẻn nụ cười mười phân về gương gạo/ Nem nép tủi hờn quệt nhọ làm vui”. Câu thơ mặc định hình ảnh đầy hình tượng cứ day dứt, rồi miên man trong lòng người đọc. Thế rồi, đọc qua khổ thơ tiếp theo, ta bừng ngộ nhận ra ân tình nồng ấm thuở khốn khó mà nguôi vơi bớt nỗi lòng. Bởi không chỉ âm điệu của câu thơ mà còn cái tình chan hòa chân thật, không tính toán bon chen, không cân đo đong đếm. Thật đáng trân quý. Đủ để soi chiếu vào hiện tại, đủ để ngấm sự chua chát của thế thái nhân tình, của thói đời vô cảm: “Ngày chân đất ân tình sao nồng ấm/ Muối vừng ơi! Vị ngọt mấy ai ngờ…”. Dấu chấm than (!) đi cùng dấu chấm lửng (…) cứ dóng diết xoáy sâu vào tâm thức người đọc như trải ra, như níu gọi thuở nồng ấm xa xưa. Như tiếng chuông lòng ngân rung, thức tỉnh lương tri con người hãy tìm về nhân cách đạo đức vốn có ngàn đời của dân tộc Việt.

Tác giả đang cùng người đọc suy tư trăn trở trước sự vô cảm của người đời. Rồi chiêm nghiệm: “Người vô cảm hay đời là vô cảm” câu thơ để ngỏ, như lời độc thoại, tự vấn cần đến lời giải đáp ở phía người đọc đã được đồng điệu tìm đến căn nguyên của bệnh vô cảm là do con người hay do đời. Vũ Thiên Kiều thật khéo dùng từ “là” để “đời là vô cảm” làm tăng thêm nồng độ xúc cảm. Làm nổi bật giữa cái hiện tượng và bản chất. Từ thao thức đến thổn thức, cùng sự trải nghiệm và cảm nghiệm, tác giả nhận ra thiện ác đời nào cũng có. Đấy là điều muôn thuở trong vòng xoay nhân thế. Thiện ác luôn tồn tại. Nhưng không thể cân bằng. Cái ác, cái vô cảm chỉ là hiện tượng, là phần tử bao giờ cũng bị người đời tẩy bỏ: “Vần xoay quanh còn mất một lẽ thường”. Cuối cùng cuộc đời vẫn tuân theo luật nhân quả. Trái tim nhân ái giao hòa luôn được đồng vọng. Và Vũ Thiên Kiều đã gióng lên:“Ung dung ấy bao giờ dừng bến cũ/ Gọi xao lòng hội ngộ giữa thuyền trăng!”.

Bài thơ thật hay, dễ đi vào lòng người bởi không chỉ tính thời sự mà còn giàu chất triết luận được mềm hóa bằng ngôn ngữ, âm điệu thơ đã đồng điệu trái tim người đọc. Tác giả đã chắt lọc và cô đọng đến mức tối giản ngôn từ, nhưng khi diễn giải chắc tốn không ít giấy mực về hiện tượng vô cảm đang gây bức xúc hiện nay.

Quảng Ngãi, tháng 4.2013

BÙI HUYỀN TƯƠNG

Theo http://nhavantphcm.com.vn/